EU odgađa kazne za Apple i Metu: Nova šansa za američke tehnološke gigante
Evropska komisija odlučila je da neće odmah izreći finansijske kazne kompanijama Apple i Meta, čak i ako do kraja naredne sedmice ne ispune obaveze iz nove digitalne regulative Evropske unije.
Američki tehnološki giganti neće se suočiti sa sankcijama odmah po isteku roka koji im je zadala EU, potvrdio je portparol Komisije za Euronews. Umjesto toga, kazne će eventualno uslijediti nakon što Komisija sprovede preliminarnu analizu i podijeli nalaze sa kompanijama u okviru nastavka dijaloga.
Podsjetimo, u aprilu su Apple i Meta kažnjeni sa 500, odnosno 200 miliona eura zbog nepoštovanja odredbi Zakona o digitalnim tržištima (DMA), a tada im je dat rok od 60 dana da usklade svoje prakse sa evropskim pravilima. Taj rok ističe 26. juna, nakon čega bi mogle uslijediti periodične novčane kazne.
Za šta su kažnjeni?
Apple je dobio kaznu jer je onemogućavao programerima da korisnike usmjeravaju na alternativne ponude i sadržaj izvan Apple-ove platforme, što je direktno kršenje DMA pravila o fer konkurenciji.
Meta je kažnjena zbog svog modela „plati ili pristani“ kojim je korisnicima ostavljena opcija da ili pristanu na obradu ličnih podataka za potrebe ciljane reklame – ili plate pretplatu bez oglasa. Komisija smatra da ovaj model ograničava slobodu izbora korisnika.
U odgovoru na kritike, Meta je u novembru 2024. godine uvela novu verziju oglašivačkog modela koji koristi manje ličnih podataka, ali Komisija još uvijek analizira njegovu usklađenost sa pravilima.
Kazne manje nego ranije
U poređenju sa prethodnim antimonopolskim akcijama, kazne iz aprila su relativno niske. Bivša evropska komesarka za konkurenciju, Margrethe Vestager, ranije je nametala znatno veće iznose.
Kako su tada objasnili zvaničnici EU, blaže kazne reflektuju kratko trajanje prekršaja jer je DMA na snazi tek od 2023. godine, ali i trenutni fokus Komisije da se kompanije usklade sa pravilima, a ne da budu strogo kažnjene.
Geopolitički kontekst
Američki digitalni servisi našli su se u središtu rastućeg trgovinskog sukoba između SAD-a i EU koji traje od marta. Kao odgovor na američke carine, predsjednica Komisije Ursula von der Leyen zaprijetila je uvođenjem poreza na prihode od digitalnog oglašavanja.
U isto vrijeme, američka kancelarija trgovinskog predstavnika u izvještaju iz aprila ocijenila je digitalne regulative EU kao prepreku za izvoz američkih digitalnih usluga.
Cilj DMA regulative
Zakon o digitalnim tržištima (DMA) ima za cilj da spriječi dominantne digitalne platforme da zloupotrebljavaju svoju tržišnu moć. Fokus je na otvaranju digitalnih ekosistema koje kontrolišu tehnološki giganti i obezbjeđivanju stvarne slobode izbora za korisnike širom Evrope.
