Čak 42 miliona zaposlenih Evropljana ne može da priušti odmor, evo koje zemlje su najkritičnije
Čak 15% zaposlenih u Evropskoj uniji 2023. godine nije moglo da priušti sedmodnevni odmor van svog doma. Iako ovaj procenat možda ne djeluje zabrinjavajuće na prvi pogled, on predstavlja oko 42 miliona radnika.
U svakoj od četiri najveće ekonomije EU — Njemačkoj, Francuskoj, Španiji i Italiji — više od pet miliona zaposlenih nije imalo mogućnosti da priušti sebi sedmicu odmora, pokazuju podaci Eurostata koje je objavila Evropska konfederacija sindikata (ETUC).
„Odmor s porodicom ili prijateljima važan je za fizičko i mentalno zdravlje i predstavlja osnovni dio evropskog socijalnog ugovora“, poručila je generalna sekretarka ETUC-a Esther Lynch, kritikujući sve veći jaz u pristupu osnovnim pravima.
Siromaštvo radnika kada je riječ o odmoru u stalnom porastu
Ovaj trend siromaštva među zaposlenima kada je riječ o priuštivosti odmora raste već treću godinu zaredom.
Tako je 2022. godine 40,5 miliona zaposlenih prijavilo da ne može da priušti sedmodnevni odmor. Taj broj je u 2023. porastao na 41,5 miliona — što znači da je više od milion ljudi dodatno pogođeno samo u jednoj godini. Udio radnika pogođenih ovim problemom porastao je sa 14% na 15%.
„Ovi podaci su posljedica sve nejednakije ekonomije u kojoj su radnici prinuđeni da se odreknu odmora zbog rasta troškova smještaja, prevoza i hrane, dok im istovremeno opada kupovna moć“, upozorili su iz ETUC-a.
Veliki jaz između istoka i zapada Evrope
Podaci pokazuju ogromne razlike među državama EU. Posebno je izražen jaz između istočne i južne Evrope u odnosu na sjevernu i zapadnu.
Na vrhu liste po broju radnika koji ne mogu da priušte odmor nalazi se Rumunija sa 32%, zatim Mađarska (26%), Bugarska (24%), Portugal i Kipar (po 23%) te Slovačka (22%).
Najniže stope siromaštva radnika kada je riječ o odmoru bilježe nordijske zemlje — Finska, Švedska i Danska — kao i Holandija, Luksemburg i Slovenija, sa udjelima između 5% i 7%.
Češka, Austrija i Belgija su ispod 10%, dok su i među „velikim četvorkama“ brojke zabrinjavajuće: Španija (18%) i Italija (17%) su iznad evropskog prosjeka, dok su Francuska (12%) i Njemačka (11%) ispod prosjeka, ali i dalje iznad 10%.
Preko 5 miliona radnika u svakoj velikoj članici EU bez odmora
Apsolutne brojke oslikavaju razmjere problema još snažnije:
- Italija – 6,2 miliona radnika
- Njemačka – 5,8 miliona
- Španija – 5,6 miliona
- Francuska – 5,1 milion
U Rumuniji i Poljskoj više od 3,5 miliona zaposlenih ne može da priušti odmor, dok je taj broj u Mađarskoj i Portugalu veći od 1,5 miliona. Čak i u ekonomijama poput Austrije i Holandije, više od 550.000 radnika ne može sebi da priušti sedmicu odmora.
„Nakon cijele godine rada, najmanje što bi radnici trebalo da mogu da očekuju jeste mogućnost da odu na odmor. To ne bi smjelo postati luksuz rezervisan za manjinu“, istakla je Lynch.
Veza između prihoda i mogućnosti za odmor
Postoji umjerena negativna korelacija između godišnjeg neto prihoda i nemogućnosti da se priušti odmor – što znači da, kako prihodi rastu, manji je procenat onih koji ne mogu sebi da priušte putovanje.
Međutim, pošto je veza umjerena, jasno je i da u nekim zemljama visina plate ne garantuje mogućnost za odmor. Primjer je Irska, gdje su prosječne godišnje neto zarade među najvišima u EU (€43.897), a opet je nivo „odmorskog siromaštva“ relativno visok. Suprotno tome, Slovenija ima nisku stopu radnika bez odmora iako ima slične prihode kao druge pogođenije zemlje.
Slična korelacija važi i za opštu populaciju
U 2023. godini, među opštom populacijom starijom od 16 godina, procenat onih koji nisu mogli da priušte odmor kretao se od 11% u Luksemburgu do čak 60% u Rumuniji, dok je evropski prosjek iznosio 29%.
To znači da je siromaštvo po pitanju odmora gotovo duplo veće kod opšte populacije nego među zaposlenima.
Stručnjaci ukazuju da su razlike među zemljama uglavnom posljedica jačine njihovih ekonomija i raspoloživog dohotka, koji direktno utiče na mogućnost građana da potroše na odmor.
ETUC: Implementirati direktivu o minimalnim platama
Evropska konfederacija sindikata poziva nacionalne vlade da u potpunosti sprovedu Direktivu o minimalnim platama, te traže od Evropske komisije da paket o kvalitetnim poslovima, koji se očekuje ove godine, obavezno sadrži zakonske mjere koje će uravnotežiti ekonomiju. Jedan od ključnih zahtjeva jeste da poštovanje kolektivnog pregovaranja postane uslov za pristup javnim ugovorima.
