Ko dobija a ko gubi: UBS otkriva novu kartu finansijske moći u Evropi
Novi UBS-ov izvještaj otkriva dramatične razlike u rastu ličnog bogatstva među evropskim državama – Mađarska bilježi skok od gotovo 19%, dok je u Turskoj zabilježen pad od 21%. Inflacija i korekcije tržišta ključni su faktori ovih promjena.
Neto bogatstvo građana u Evropi varira značajno od zemlje do zemlje i mijenja se iz godine u godinu, ali je za pravo poređenje najvažnije uzeti u obzir inflaciju.
Prema izvještaju UBS Global Wealth Report 2025, medijalno bogatstvo po odrasloj osobi poraslo je u većini evropskih država između 2023. i 2024. godine, dok su tek rijetke zemlje zabilježile padove. Medijalna vrijednost (za razliku od prosjeka) nudi precizniji uvid jer nije iskrivljena ekstremnim slučajevima superbogatih.
Mađarska je lider u rastu, sa povećanjem medijalnog bogatstva po odrasloj osobi od 18,6%, a prate je Litvanija (16,9%), Švedska (15,3%), Italija i Letonija (po 15%).
Sa druge strane, Turska bilježi pad od 20,9%, najdublji u Evropi, dok je Belgija imala umjereniji pad od 5,6%.
Od pet najvećih evropskih ekonomija, Italija prednjači sa 15% rasta, a Velika Britanija je posljednja sa svega 5,3%. Francuska (10,3%), Njemačka (9,5%) i Španija (9%) nalaze se između.
Švajcarska, i dalje najbogatija zemlja po odrasloj osobi, zabilježila je rast od 7,7%, dok su i ostale nordijske zemlje, uključujući Švedsku, imale rast iznad 10%.
Van Evrope, značajne dobitke su ostvarile Južna Koreja (13,9%), Australija (10,7%), Kanada (9,6%) i Japan (8,6%), dok su SAD zabilježile umjerenih 2,3% rasta. Kina (–6,3%) i Rusija (–8,2%) su imale osjetne padove.
Zašto je Turska drastično osiromašila?
Profesor Hakan Kara sa Univerziteta Bilkent i bivši glavni ekonomista Centralne banke Turske ističe da se uzrok drastičnog pada u Turskoj može naći u prethodnim godinama – od 2020. do 2023. obimni krediti i negativne realne kamatne stope doveli su do eksplozije cijena imovine, što je koristilo samo uskom krugu bogatijih građana.
Kada su kamate porasle 2023, uslijedila je korekcija tržišta i pad vrijednosti imovine – što se direktno reflektovalo na realno bogatstvo.
Dugoročne promjene: Austrija najveći gubitnik, Kipar i Baltik najviše napredovali
Posmatrajući period od 2020. do 2024, Austrija je izgubila čak 18% medijalnog bogatstva po odrasloj osobi, najviše u Evropi, dok su Kipar (+43,9%), Danska, Litvanija i Letonija (+30% i više) imali najveći rast.
Među velikim ekonomijama, Njemačka je lider sa +20,1%, dok Italija zaostaje sa samo 4,7%.
Prosječno bogatstvo – sasvim druga slika
U prosječnim vrijednostima, slika se drastično mijenja. Kipar, koji je vodio u medijalnom rastu, zabilježio je pad prosječnog bogatstva od čak 24,9%, što ukazuje da su samo srednji slojevi napredovali, dok su najbogatiji izgubili. Isto važi za Italiju (–9,4%), Maltu (–11,3%) i Estoniju (–10,6%).
Uzrok tome je, kako izvještaj ističe, visoka inflacija u kombinaciji sa rastom broja odraslog stanovništva i, u slučaju Švajcarske, i padom vrijednosti franka.
Nejednakosti rastu: Razlike između prosječnog i medijalnog bogatstva
Izvještaj UBS-a upozorava da su razlike između prosječnog i medijalnog bogatstva znak sve dublje nepravedne distribucije. U zemljama poput Švajcarske i Italije, prosječno bogatstvo stagnira ili opada, dok medijalno raste – što znači da bogatiji stagniraju ili gube, dok srednji sloj jača.
Slična dinamika primijećena je i u Njemačkoj i Velikoj Britaniji – trend koji analitičari tumače kao početak redistribucije u korist srednjeg sloja.