ECB strahuje od „digitalne dolarizacije”
Rast stablecoina – kriptovaluta vezanih za američki dolar – predstavlja ozbiljnu prijetnju evropskim naporima da ojačaju globalni status eura. Na duži rok, ovaj trend bi mogao oslabiti kontrolu Evropske centralne banke (ECB) nad privredom, otkrila su za Politico tri zvaničnika ECB-a.
Ove izjave uslijedile su nakon seminara o stablecoinima održanog uz redovni julijski sastanak ECB-a o monetarnoj politici.
Zabrinutost kreatora politika raste zbog činjenice da se tržišna vrijednost ove digitalne imovine više nego udvostručila u manje od dvije godine – sa 125 na oko 255 milijardi dolara – pri čemu je gotovo 99% te vrijednosti vezano za američki dolar.
Zvaničnici strahuju da bi sve veća upotreba stablecoina mogla učvrstiti dominaciju dolara u globalnim finansijama i potisnuti nade da će euro postati ozbiljan konkurent.
„Ovaj trend podriva evropske napore da se poveća međunarodna uloga eura i geopolitički uticaj koji iz toga proizilazi”, izjavio je jedan član Upravnog savjeta, želeći da ostane anoniman.
Predsjednica ECB-a Kristin Lagard ranije je pozvala evropske lidere da iskoriste „trenutak eura” kako bi ojačali poziciju zajedničke valute, ali se čini da se dešavanja na tržištu kriptovaluta kreću u suprotnom smjeru.
Sjedinjene Američke Države podržale su razvoj stablecoina vezanih za dolar kako bi dodatno ojačale vlastitu valutu. Član Izvršnog odbora ECB-a Piero Cipollone upozorio je na „destabilizujuće efekte” „digitalne dolarizacije”, posebno na tržištima u razvoju. No, opasnost prijeti i samoj eurozoni.
„Ako se stablecoini američkog dolara široko koriste u eurozoni, bilo za plaćanja, štednju ili poravnanja, kontrola ECB-a nad monetarnim uslovima mogla bi oslabiti”, napisao je prošle sedmice u blogu Jirgen Šaf, savjetnik za digitalni euro. „Bez strateškog odgovora, evropski monetarni suverenitet i finansijska stabilnost mogli bi biti narušeni.”
Podijeljena mišljenja ekonomista
Zvaničnici ECB-a već godinama promovišu uvođenje digitalnog eura kao najefikasniji odgovor na prijetnju stranih digitalnih valuta, s ciljem da se građanima i kompanijama ponudi pouzdana alternativa u eurima unutar monetarnog sistema eurozone.
Lagard je pojačala napore da se projekat ubrza: „Zakonodavni okvir koji bi otvorio put potencijalnom uvođenju digitalnog eura trebalo bi brzo uspostaviti”, rekla je u junu, nazivajući ga „strateškim prioritetom”.
Ipak, Upravni savjet ECB-a ostaje skeptičan prema stablecoinima, smatrajući da ne zadovoljavaju standarde „zdravog novca” i da trpe zbog nedovoljne regulacije. Neki ipak priznaju da bi stablecoini vezani za euro mogli biti prelazno rješenje dok digitalni euro ne zaživi. Schaaf smatra da bi oni „mogli zadovoljiti legitimne tržišne potrebe” i „ojačati međunarodnu ulogu eura”.
Ekonomisti Jens van ’t Klooster, Edoardo Martino i Eric Monnet upozoravaju da bi oponašanje američkog modela bila strateška greška:
„To nije realno, s obzirom na prednost dolara, niti je euroizacija trećih zemalja putem rizičnih stablecoina dobra za EU.”
Umjesto toga, predlažu da se Brisel fokusira na pozicioniranje eura kao globalno sigurne imovine:
„EU bi trebalo da promoviše euro kao sigurnu imovinu bez ograničenja držanja, čime bi se dugoročno povećala potražnja za zajedničkom valutom.”
Šta je stablecoin?
Stablecoin je digitalna valuta dizajnirana da zadrži stabilnu vrijednost u odnosu na neku referentnu imovinu – najčešće američki dolar ili druge jake valute.
Za razliku od volatilnih kriptovaluta poput bitcoina ili ethereuma, stablecoini su podržani stvarnim rezervama (novac na bankovnim računima, državne obveznice) i redovno se kontrolišu radi očuvanja stabilnosti.
Ova karakteristika ih čini pogodnim za svakodnevna plaćanja, međunarodne transfere i čuvanje vrijednosti, jer korisnici mogu biti sigurni da imovina neće naglo gubiti ili dobijati na vrijednosti.
