Penzija sve dalje: Radni vijek u EU porastao na rekordnih 37 godina
Očekivani radni vijek u državama Evropske unije (EU) u stalnom je porastu posljednjih decenija, što znači da ljudi provode sve više godina na poslu.
Prema podacima Eurostata, u 2024. prosječno očekivano trajanje radnog vijeka u EU iznosilo je 37,2 godine, što je povećanje od 2,4 godine, odnosno 7%, u odnosu na 2014, kada je iznosilo 34,8 godina.
Unutar EU, očekivani radni vijek kreće se od 32,7 godina u Rumuniji do 43,8 godina u Holandiji. Kada se u računicu uključe zemlje kandidati za EU i države EFTA, raspon ide od 30,2 godine u Turskoj do 46,3 godine na Islandu.
Ko najduže radi?
Geografski obrasci su jasni: sjevernoevropske zemlje, posebno nordijske, prednjače. Island je na vrhu sa 46,3 godine, slijede Holandija (43,8), Švedska (43), Danska (42,5), Norveška (41,2) i Finska (39,8).
Zapadna Evropa takođe ima visoke prosjeke – Švajcarska (42,8), Irska (40,4) i Njemačka (40) su među vodećima. Međutim, Francuska (37,3), Belgija (35) i Luksemburg (35,6) su oko ili ispod prosjeka EU.
Južna Evropa bilježi šarolike rezultate – Portugal (39,3) i Malta (39) su iznad prosjeka, dok su Italija (32,8), Grčka (34,8) i Španija (36,5) znatno niže.
Istočna Evropa uglavnom je oko prosjeka – Mađarska (37,4) stoji solidno, dok Rumunija (32,7) i Bugarska (34,8) zaostaju.
Najkraće radne vijekove bilježe jugoistočna Evropa i Balkan, uključujući Tursku (30,2), Sjevernu Makedoniju (31,5) i Crnu Goru (32,1) – pri čemu su podaci za Makedoniju i Crnu Goru iz 2018. godine.
Zašto su razlike tako velike?
Prema profesoru Moritzu Hessu sa Univerziteta primijenjenih nauka Niederrhein, ključni faktori su:
- Potražnja za radnicima – što je veća, to ljudi duže rade.
- Institucionalni okvir – pravila o penzionisanju i tržištu rada, uključujući starosnu granicu za odlazak u penziju.
- Diskriminacija po godinama (ageizam) – u državama gdje stariji radnici nijesu diskriminisani, duže ostaju u radnoj snazi.
Profesor Timo Anttila sa Univerziteta u Jyväskylä ističe da i modeli porodice, penzioni sistemi i organizacija brige o starijima utiču na trajanje radnog vijeka.
Eurostat navodi da se čak 81,5% razlika u očekivanom radnom vijeku može objasniti stopom participacije radne snage – zemlje sa nižom stopom imaju kraći radni vijek.
Budućnost: Penzija sve dalje
Više zemalja već je povisilo starosnu granicu za penzionisanje. OECD procjenjuje da će do 2060. prosječna granica za odlazak u penziju u EU biti blizu 67 godina, a u nekim državama čak preko 70.
