Pad realnih prihoda domaćinstava u Evropi: Najveći udar u Velikoj Britaniji i Portugalu
Realni raspoloživi prihod po stanovniku pao je u mnogim evropskim državama u prvom kvartalu 2025. godine u odnosu na prethodni kvartal. Među najvećim ekonomijama Evrope, Velika Britanija je zabilježila najveći pad – od 1,3%. Nasuprot tome, realni BDP po stanovniku porastao je u većini evropskih država.
Raspoloživi prihod domaćinstava predstavlja ukupan iznos novca koji domaćinstva imaju na raspolaganju za potrošnju nakon odbitka poreza i doprinosa za socijalno osiguranje. Koristi se za pokrivanje potreba ili štednju, a uključuje plate i zarade, prihode od samozapošljavanja i malih biznisa, penzije, socijalne naknade i prihode od finansijskih ulaganja. Prema OECD-u, to je objektivna mjera materijalnog kvaliteta života.
U prvom kvartalu 2025, od 16 evropskih država za koje postoje podaci, deset je zabilježilo pad realnog prihoda domaćinstava po stanovniku, dok je šest imalo rast. Najveći rast ostvarila je Mađarska – 1,9% u odnosu na prethodni kvartal. Belgija (1,3%), te Danska i Italija (po 1%) takođe su imale značajan rast.
OECD je naveo da se prihod u Italiji oporavio „nakon kontrakcije u prethodnom kvartalu, prvenstveno zahvaljujući rastu zarada i neto imovine”. Holandija (0,3%) i Francuska (0,2%) zabilježile su blaži rast.
Pad prihoda u Velikoj Britaniji i Njemačkoj
BDP po stanovniku pokazuje veličinu ekonomije, dok prihod domaćinstava po stanovniku pokazuje koliko novca ljudi zaista donose kući. Realni rast koriguje inflaciju i daje tačniju sliku ekonomskih promjena.
Velika Britanija i Njemačka su zabilježile pad realnog prihoda domaćinstava po stanovniku – 1,3% i 0,4%. Prema OECD-u, razlog je „inflacija potrošačkih cijena koja je pojela rast nominalnih prihoda“. U Velikoj Britaniji pad je uslijedio nakon snažnog rasta od 1,5% krajem 2024, dok je u Njemačkoj ovo bio drugi uzastopni kvartalni pad od 0,4%.
Portugal je zabilježio najveći pad – čak 4,5%, zbog rasta poreskih obaveza nakon prethodnog smanjenja poreza usljed promjene poreskog režima. Austrija (-2,1%), Grčka (-1,9%) i Češka (-1,5%) takođe su pretrpjele značajne padove. Španija, kao jedna od pet najvećih ekonomija Evrope, imala je blagi pad od 0,2%.
Dva nordijska lidera – Švedska (-1,3%) i Finska (-0,4%) – takođe su među državama sa padom realnih prihoda početkom 2025. godine.
Realni BDP porastao u većini država
Među 27 država, realni BDP po stanovniku porastao je u 20, dok je pao u sedam, uglavnom minimalno. U EU je zabilježen rast od 0,5%, a u OECD-u manji rast od 0,1%.
Irska je imala najveći skok – čak 7%, ali se njeni podaci često izdvajaju zbog snažnih stranih investicija, pa ekonomisti radije koriste BND (bruto nacionalni dohodak) kao realniji pokazatelj.
Island (2%), Poljska i Turska (po 0,8%), te Češka (0,7%) ostvarili su rast iznad 0,5%. Ostale države su imale umjeren rast, do 0,3%.
Najveći pad BDP-a zabilježile su Danska (-1,4%) i Luksemburg (-1,3%). Među pet najvećih evropskih ekonomija, promjene u prvom kvartalu 2025. kretale su se od 0,1% u Francuskoj do 0,5% u Velikoj Britaniji.
Medijalni raspoloživi prihod po stanovniku, mjerene i u eurima i u standardu kupovne moći (PPS), i dalje znatno varira širom Evrope.