Autizam možda predstavlja cijenu ljudske inteligencije
Naučnici otkrili da geni povezani sa autizmom mogu biti ključ evolucije ljudskog mozga i razvoja jezika.
Novo istraživanje Univerziteta Oksford sugeriše da je visoka učestalost autizma možda rezultat evolutivne „trgovine“ – sporijeg razvoja dječijeg mozga koji je omogućio složenije mišljenje i jezičke sposobnosti.
Autizam kao evolutivna „cijena“
Studija objavljena u časopisu “Molecular Biology and Evolution” otkriva da su geni povezani sa autizmom evoluirali izuzetno brzo kod ljudi, oblikujući jedinstveni razvoj mozga i jezičke sposobnosti. Ovaj genetski kompromis mogao je da podstakne i neurodiverzitet i uspon složenog ljudskog mišljenja.
Prema podacima američkog Centra za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC), jedno od 31 djeteta u SAD-u (3,2%) ima dijagnostikovan poremećaj iz spektra autizma. Na globalnom nivou, Svjetska zdravstvena organizacija procjenjuje da jedno od 100 djece ima autizam.
Naučnici vjeruju da su i autizam i šizofrenija gotovo jedinstveni za ljude, jer se slična ponašanja rijetko nalaze kod primata.
Geni koji su promijenili tok evolucije
Razvojem tehnologije sekvenciranja pojedinačnih ćelija otkriveno je da ljudski mozak ima nevjerovatnu raznolikost neuronskih tipova.
Najnovija istraživanja pokazala su da su određeni neuroni u spoljašnjem sloju mozga – L2/3 IT neuroni – kod ljudi evoluirali znatno brže nego kod drugih primata.
Ono što je iznenadilo naučnike jeste da su upravo u tim neuronima geni povezani sa autizmom pretrpjeli najveće promjene pod uticajem prirodne selekcije. To sugeriše da je evolucija autizmom povezanih gena bila ključna u oblikovanju ljudske inteligencije.
Sporiji razvoj – složenije mišljenje
Istraživači pretpostavljaju da ovi geni, često povezani sa razvojnim kašnjenjem, mogu objasniti zašto ljudski mozak sazrijeva sporije nakon rođenja nego kod šimpanzi. Upravo to „produženo djetinjstvo“ omogućilo je veću plastičnost mozga i razvoj kompleksnih kognitivnih i jezičkih sposobnosti.
„Naši rezultati sugerišu da su iste genetske promjene koje su ljudski mozak učinile jedinstvenim takođe učinile ljude neurodiverznim“, rekao je autor studije Aleksandar L. Star.
Ova otkrića podržavaju ideju da je autizam možda neizbježna posljedica genetskih prilagođavanja koja su čovjeka izdvojila od drugih primata – cijena koju je evolucija „platila“ za našu sposobnost jezika, apstraktnog mišljenja i kreativnosti.