Veliki raskol u Fed-u: Hoće li Amerika dobiti još jedno smanjenje kamata?
Tvrdoglava inflacija, lošija vidljivost u ekonomskim podacima i sve dublje podjele unutar Federalnih rezervi doveli su monetarnu politiku SAD-a do prelomnog trenutka. Iako su tržišta nedavno gotovo sigurno računala na decembarsko smanjenje kamatnih stopa, sada je ishod sve neizvjesniji – a unutar Fed-a se jasno formiraju tri tabora: “golubovi”, “jastrebovi” i oni neodlučni.
+Tvrdoglava inflacija, nejasni ekonomski podaci i rastuće podjele unutar Federalnih rezervi mogli bi u roku od nekoliko sedmica potpuno preokrenuti tok monetarne politike u SAD-u.
Tržišta su donedavno gotovo sigurno očekivala novo smanjenje kamatnih stopa u decembru. Čak su i neki zvaničnici Fed-a računali na treće po redu smanjenje tokom 2025. godine. Danas sve više izgleda kao bacanje novčića.
Unutar Fed-a se jasno formiraju tri tabora: oni koji žele dodatna smanjenja, oni koji smatraju da je inflacija i dalje previsoka, te oni koji čekaju više pouzdanih podataka. Pritom se balansiraju dva ključna cilja američke centralne banke — stabilne cijene i maksimalna zaposlenost.
Niža kamatna stopa pomaže zapošljavanju, ali može pojačati inflaciju. Viša kamata guši inflaciju, ali koči tržište rada.
Dodatni problem je što se Fed trenutno oslanja na “privatne” i parcijalne izvore informacija, jer je državno zatvaranje Vlade SAD-a privremeno prekinulo objavu ključnih ekonomskih indikatora. Posljednji kompletni podaci pokazuju inflaciju od 3% na godišnjem nivou i nezaposlenost od 4,3%.
U oktobru je Fed snizio referentnu kamatu za 0,25 procentnih poena, na opseg 3,75%–4,00%, želeći olakšati kratkoročno zaduživanje i ohrabriti potrošnju u uslovima slabijeg tržišta rada.
Bijela kuća je 14. novembra najavila povlačenje carina na prehrambene proizvode poput kafe, banana i mljevene govedine, ali još nije jasno kako će to uticati na lanac snabdijevanja i troškove domaćinstava.
Iako su cijene namirnica i dalje pod pritiskom, sve veći problem nastaje u sektoru usluga, posebno u cijeni brige o starijima i dječijem vrtiću. Istovremeno, poslodavci su sve oprezniji — Amazon, UPS i Verizon najavili su hiljade otkaza, dok vještačka inteligencija i imigraciona politika administracije predsjednika Donalda Trampa dodatno komplikuju tržište rada.
Rastu tenzije pred decembarski sastanak
Dvanaest članova glasaće na sjednici FOMC-a 9. i 10. decembra. Iako se većina slaže da je tržište rada “ohladilo”, podijeljeni su oko toga koliki rizik i dalje predstavlja inflacija.
Predsjednica Bostonskog Fed-a, Suzan Kolins, koja je glasala za posljednja dva smanjenja, poručila je 13. novembra da je zabrinuta zbog inflacionog rizika:
„Bez jasnih dokaza o ozbiljnom pogoršanju tržišta rada, bila bih veoma oprezna sa daljim popuštanjem politike, posebno sada kada su podaci zbog shutdowna ograničeni.”
Predsjednik Atlantskog Fed-a, Rafael Bostik, takođe je signalizirao da tržište ne bi trebalo da bude previše uvjereno u treće uzastopno smanjenje.
Sa druge strane, predsjednik Kansas City Fed-a, Džef Šmid, koji je u oktobru glasao protiv smanjenja, upozorava na rast pritisaka na cijene — od zdravstva, preko električne energije, do osiguranja.
Fed guverner Stiven Miran, koji je želio “jumbo” smanjenje od 50 baznih poena, ponavlja da će za tu opciju glasati i u decembru, ali “ostaje otvoren” za nove podatke.
Tržišta odustaju od decembra – pogled sada na 2026.
Predsjednik Fed-a, Džerom Pauel, kategorično je odbacio očekivanja o decembarskom smanjenju:
„Daleko od toga“, rekao je nakon oktobarske sjednice.
CME FedWatch je 14. novembra procijenio vjerovatnoću decembarskog smanjenja na svega 44,4%.
Neki analitičari smatraju da ni januar 2026. ne djeluje realno ako inflacija ostane povišena. Ipak, velika imena sa Wall Streeta — BlackRock, Goldman Sachs i Morgan Stanley — očekuju početak ciklusa popuštanja tokom 2026, samo sporijim tempom nego što su investitori priželjkivali.
Najveća projekcija: stopa bi mogla pasti na oko 3,4% do kraja 2026. godine.
