Plan CBCG za 2026: Modernizacija platnog sistema, niže tarife i dalje ograničenje gotovinskih kredita
Savjet CBCG usvojio razvojni finansijski plan, produžio makroprudencijalne mjere i zadržao kontraciklični bafer na 1%
Na sjednici Savjeta Centralne banke Crne Gore (CBCG), kojom je predsjedavala guvernerka dr Irena Radović, usvojen je Finansijski plan CBCG sa Planom investicija i Planom novčanih tokova za 2026. godinu, čime su stvoreni preduslovi za realizaciju ciljeva iz Strateškog plana CBCG za period 2025–2028, saopšteno je iz CBCG.
Finansijski plan za 2026. ima izražen razvojni karakter i fokusiran je na dalju modernizaciju platne infrastrukture, pojeftinjenje usluga u platnom prometu, veću dostupnost finansijskih servisa te jačanje sigurnosti i efikasnosti transakcija. I pored očekivanog pada prihoda usljed snižavanja tarifa, CBCG planira nastavak značajnih ulaganja, prije svega u realizaciju projekta TIPS Clone, ali i u digitalnu transformaciju, inovacije i implementaciju ESG standarda.
Plan je koncipiran tako da obezbijedi stabilan finansijski okvir za dalju transformaciju CBCG u modernu, efikasnu i inovativnu instituciju, uz istovremeno jačanje kompetencija zaposlenih u skladu sa evropskim standardima.
Produžene mjere za gotovinske kredite
U cilju očuvanja stabilnosti finansijskog sistema, Savjet je donio Odluku o izmjeni makroprudencijalnih mjera koje se odnose na kredite fizičkim licima, kojom se na dodatnih godinu dana produžava ograničenje odobravanja gotovinskih kredita.
Prema usvojenoj odluci, kreditne institucije mogu odobravati gotovinske kredite sa rokom otplate dužim od osam godina isključivo uz adekvatno obezbjeđenje – hipoteku, fiduciju, zalog ili drugi odgovarajući kolateral. Ove mjere imaju preventivni karakter i usmjerene su na ublažavanje akumulacije rizika u bankarskom sektoru, jačanje otpornosti banaka, ali i smanjenje inflatornih pritisaka povezanih sa rastom potražnje.
Kontraciklični bafer ostaje na 1%
Savjet CBCG usvojio je i Analizu o kvartalnom preispitivanju primjerenosti stope kontracikličnog bafera kapitala. Nakon sagledavanja kreditnog rasta, kretanja na tržištu nekretnina, poslovanja banaka i šireg makroekonomskog okvira, odlučeno je da stopa kontracikličnog bafera za prvi kvartal 2026. godine ostane na nivou od 1%.
Nova pravila za internu likvidnost i platne agente
Na sjednici je donijeta i Odluka o postupku procjene adekvatnosti interne likvidnosti kreditnih institucija, u potpunosti usklađena sa smjernicama Evropske centralne banke. Ovim aktom propisuju se postupak procjene, kao i način i rokovi izvještavanja CBCG o adekvatnosti internog kapitala i interne likvidnosti banaka.
Takođe, Savjet je usvojio izmjene i dopune odluke koje se odnose na rad agenata pružalaca platnih usluga, čime se reguliše njihov upis, proširenje angažmana na nove platne usluge, kao i uslovi koji definišu dobru reputaciju vlasnika i članova upravljačkih organa.
Kreditni standardi: lakše zaduživanje građana, oprezniji pristup privredi
Prema Izvještaju o anketi o kreditnoj aktivnosti banaka za treći kvartal 2025. godine, koji je razmatrao Savjet, kreditni standardi za stanovništvo su značajno ublaženi, naročito kod potrošačkih kredita. Istovremeno, kreditni standardi za privredu su blago pooštreni, nakon četiri uzastopna kvartala ublažavanja.
Banke očekuju da će se u narednom periodu nastaviti ublažavanje kreditnih standarda za građane, ali sporijim tempom, dok će pooštravanje uslova za privredu potrajati zbog viših troškova izvora sredstava, strožih kolateralnih zahtjeva i smanjene spremnosti na preuzimanje rizika.
Kreditni uslovi – uključujući kamatne marže, provizije i maksimalne iznose kredita – bili su blaži i za stanovništvo i za privredu u trećem kvartalu 2025, a banke očekuju nastavak tog trenda i u završnici godine.
Na sjednici Savjeta CBCG razmatrani su i usvojeni i drugi materijali iz domena nadležnosti centralne banke.
