Kina uvodi carine do 42,7% na mliječne proizvode iz EU
Kina će uvesti privremene carine do 42,7 odsto na mliječne proizvode iz Evropske unije, uključujući mlijeko, sir i pavlaku, saopštilo je u ponedjeljak Ministarstvo trgovine te zemlje. Mjere stupaju na snagu u utorak i predstavljaju najnoviju eskalaciju trgovinskog sukoba između Evropska unija i Kina, koji je započeo nakon evropskih carina na kineska električna vozila.
Povišene dažbine zasnovane su na preliminarnim rezultatima anti-subvencione istrage, koju je kinesko Ministarstvo trgovine otvorilo u avgustu 2024. godine, u trenutku kada su se tenzije između Pekinga i Brisela naglo pojačale.
Od električnih vozila do mlijeka i sira
Peking je ovu istragu pokrenuo kao recipročnu mjeru, nakon što je Brisel ispitao kineske subvencije za električna vozila i potom uveo carine do 45,3 odsto na EV vozila proizvedena u Kini.
Kineske vlasti su analizirale da li subvencije koje države članice EU dodjeljuju mliječnom sektoru — prvenstveno kroz Zajedničku poljoprivrednu politiku (CAP), ali i kroz dodatne nacionalne programe podrške — omogućavaju evropskim proizvođačima da prodaju proizvode u Kini po cijenama nižim od domaćih, čime se nanosi šteta kineskoj industriji.
Istraga je obuhvatila direktna plaćanja farmerima, mehanizme podrške cijenama i druge oblike državne pomoći, uz procjenu da li takve mjere izazivaju „materijalnu štetu“ kroz pad cijena, rast tržišnog udjela EU ili pad profitabilnosti domaćih proizvođača.
Različite carine u zavisnosti od saradnje
Na osnovu preliminarnih nalaza, Kina je zaključila da su subvencije EU narušile konkurenciju na domaćem tržištu i odlučila da uvede stepenovane kompenzacione carine:
28,6% za kompanije koje su sarađivale u istrazi, dostavile tražene podatke i omogućile provjere
42,7% za proizvođače koji nijesu sarađivali ili su pružili nepotpune informacije
Ovakav sistem „nagrade i kazne“ uobičajen je u anti-damping i anti-subvencionim postupcima širom svijeta, ali ga trgovinski partneri često kritikuju kao instrument pritiska, posebno kada se koristi u širem političko-trgovinskom kontekstu — kao u aktuelnom sporu EU i Kine.
Ovo nije jedina mjera koju je Peking uveo kao odgovor na evropske carine na kineske EV-ove. Kina je ranije pokrenula istrage i protiv evropskog brendija i svinjskog mesa. Prošle sedmice najavila je carine do 19,8% na uvoz svinjskog mesa iz EU, znatno ispod prvobitno razmatranih stopa do 62,4%.
U julu su, takođe, uvedene carine do 34,9% na evropski brendi, uključujući francuski konjak, iako su pojedini veliki proizvođači dobili izuzeća.
Reakcija Brisela: „Mjere su neopravdane“
Evropska komisija izrazila je zabrinutost zbog kineske odluke. Portparol Komisije Olof Gil saopštio je da Brisel smatra kako se istraga zasniva na upitnim tvrdnjama i nedovoljnim dokazima, te da su mjere „neopravdane i neutemeljene“.
Komisija je najavila da će detaljno analizirati obrazloženje kineske strane i uputiti zvanične komentare Pekingu.
Trgovinski disbalans u fokusu
Odnosi EU i Kine već su opterećeni velikim trgovinskim disbalansom. Evropska unija bilježi deficit veći od 300 milijardi eura u robnoj razmjeni s Kinom, što je dodatno pojačalo politički pritisak u Briselu da se oštrije reaguje na, kako navode, kinesku prekomjernu proizvodnju i nepravednu upotrebu trgovinskih instrumenata.
Ipak, iz Evropske komisije poručuju da EU ostaje posvećena stabilnim trgovinskim i investicionim odnosima s Kinom — ali uz jasne zahtjeve da se riješe dugogodišnji problemi u vezi sa tržišnim pristupom, subvencijama i konkurencijom.