“48 sati i 100 eura”: EU predstavlja zakon o ubrzanoj registraciji preduzeća
Evropska komisija predstavila je dugo očekivani set pravila, poznat kao “28. režim” ili “EU Inc.”, s ciljem da pokretanje i poslovanje kompanija u Evropi učini bržim, jednostavnijim i jeftinijim.
Prema prijedlogu, osnivanje firme u bilo kojoj od 27 država članica EU moglo bi trajati manje od 48 sati, u potpunosti online i koštati manje od 100 eura.
Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen poručila je da će novi okvir „drastično olakšati pokretanje i razvoj biznisa širom Evrope“.
Evropa želi postati “lakša za biznis”
Cilj inicijative je da EU postane konkurentnija globalnim ekonomskim silama poput Sjedinjenih Američkih Država i Kine, jer se evropsko tržište već dugo smatra komplikovanim za poslovanje.
Jedan od ključnih problema je fragmentacija – kompanije se suočavaju sa više od 60 različitih pravnih formi širom EU, što značajno otežava širenje poslovanja.
Prema procjenama Međunarodnog monetarnog fonda (MMF), administrativne i regulatorne barijere unutar jedinstvenog tržišta ekvivalent su carinama od čak 110% na usluge.
“28. režim” – dodatak, ne zamjena
Novi model neće zamijeniti nacionalne zakone, već će postojati kao dodatna opcija – svojevrsni “28. pravni okvir” uz postojećih 27.
To znači da će kompanije moći birati ili poslovati po nacionalnim pravilima ili koristiti novi, pojednostavljeni evropski režim.
Ovaj pristup pokušava da zaobiđe dugogodišnji problem – nevoljnost država članica da prepuste kontrolu nad ključnim pitanjima poput poreza, stečaja i radnog zakonodavstva.
Pouke iz prošlih neuspjeha
EU je već pokušala sličan model kroz pravni okvir Societas Europaea (SE) uveden 2004. godine, ali rezultati su bili ograničeni.
Prema ocjeni ekonomistkinje Reinhilde Veugelers iz think-tanka Bruegel, prethodni sistemi bili su previše kompleksni i praktično dostupni samo velikim kompanijama.
„Promašili su cilj – nijesu omogućili da nove firme brzo rastu i postanu globalno konkurentne“, istakla je ona.
Ko je stvarna meta – startapi ili svi?
Jedna od glavnih dilema odnosi se na to ko bi trebalo da koristi novi režim.
Aktuelni prijedlog predviđa da bude otvoren za sve kompanije, uključujući već postojeće firme, ali dio stručnjaka smatra da je to greška.
Veugelers upozorava da bi fokus trebalo staviti na mlade, inovativne kompanije, koje imaju potencijal da brzo rastu i nose budući razvoj evropske ekonomije.
U suprotnom, postoji rizik da sistem postane preopterećen i izgubi atraktivnost.
Šta slijedi?
Prijedlog sada ide u proceduru usvajanja između Evropskog parlamenta i Savjeta Evropske unije.
Ako institucije postignu dogovor, zakon bi mogao biti usvojen do kraja 2026. godine, kao dio šire strategije Evropske komisije pod nazivom “jedna Evropa, jedno tržište”, planirane do 2028.
Zašto je ovo važno
Ovo je vjerovatno najozbiljniji pokušaj EU u posljednjih 20 godina da riješi problem koji je suštinski: Evropa ima kapital, znanje i tržište – ali nema brzinu.
Ako “EU Inc.” zaista zaživi, može smanjiti odlazak startapa u SAD, ubrzati razvoj tehnoloških firmi i povećati konkurentnost EU ekonomije
Ako ne uspije – Evropa će nastaviti da gubi bitku za inovacije.