Ekonomsko državljanstvo najviše preko Henley & Partnersa: Kroz program prošlo 413 miliona eura
Posebni program ulaganja od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore, poznatiji kao program ekonomskog državljanstva, i dalje proizvodi finansijske i administrativne efekte, iako je formalno završen još 31. decembra 2022. godine.
Prema Informaciji koju je razmatrala Vlada Crne Gore, do 1. jula 2026. godine predato je ukupno 1.113 zahtjeva za sticanje crnogorskog državljanstva po ovom osnovu, dok je Ministarstvo unutrašnjih poslova donijelo 868 rješenja o prijemu u crnogorsko državljanstvo.
Odbijeno je 239 zahtjeva, i to zbog negativnog mišljenja agenta za ocjenu međunarodne podobnosti ili zbog neispunjavanja kriterijuma propisanih odlukom Vlade. Još šest zahtjeva nalazi se u proceduri odlučivanja kod nadležnih organa.
Program je uveden s ciljem privlačenja stranih investicija i intenziviranja razvojnih projekata u turizmu, poljoprivredi i prerađivačkoj industriji, uz poseban fokus na manje razvijene opštine. Odlukom je bilo predviđeno da se tokom trajanja programa može donijeti najviše 2.000 rješenja o prijemu u državljanstvo po ovom osnovu.
Najviše aplikacija preko Henley & Partnersa
Najveći broj aplikacija podnijet je preko posrednika Henley & Partners Government Services LTD Jersey – ukupno 531, od čega je odobreno 431, a odbijeno 97.
Preko kompanije Arton Group GmbH Austrija podnijeto je 295 aplikacija, od kojih je 221 odobrena, dok su 72 odbijene. Posrednik Apex Capital Partners doo Podgorica imao je 287 aplikacija, od čega 216 odobrenih i 70 odbijenih.
U trenutku presjeka, nema zahtjeva koji su predmet kontrole prenosa sredstava od strane ovlašćenog posrednika, niti zahtjeva koji se nalaze kod revizora za mišljenje.
Turistički projekti dobili više od 251 milion eura
Najveći finansijski iznos u okviru programa odnosi se na ulaganja u razvojne projekte iz oblasti turizma.
Prema evidenciji Agencije za investicije, na osnovu izvještaja nezavisnog revizora, od početka realizacije programa do 1. jula 2026. godine investitorima je za projekte sa Liste razvojnih projekata u oblasti turizma uplaćeno 251,22 miliona eura.
Na ESCROW računima aplikanata, za aplikacije koje su još u fazi razmatranja, nalazi se dodatnih 2,08 miliona eura.
Za ulaganja u poljoprivredu i prerađivačku industriju investitoru je, prema dostavljenim revizorskim izvještajima, uplaćeno 500.000 eura, što predstavlja cjelokupan iznos koji je za tu namjenu bio deponovan na ESCROW računima.
Za manje razvijene opštine skoro 86,8 miliona eura
Značajan dio novca prikupljen je i kroz obavezne donacije za razvoj manje razvijenih jedinica lokalne samouprave.
Na Centralni račun državnog trezora je u januaru 2023. prenijeto 32,99 miliona eura, dok je tokom 2023. godine na račun Agencije za investicije uplaćeno još 33,3 miliona eura.
Nakon dodatnih prenosa tokom 2024, 2025. i 2026. godine, ukupna sredstva za razvoj manje razvijenih opština, prema računici na osnovu Vladine informacije, dostižu približno 86,8 miliona eura.
Administrativne takse 43,6 miliona, Fondu za inovacije 31,3 miliona
Država je od programa prihodovala i po osnovu administrativnih taksi. Ukupan iznos uplaćenih sredstava za administrativne takse, od početka programa do 1. jula 2026. godine, iznosi 43,57 miliona eura.
Fondu za inovacije Crne Gore, za razvoj inovacione politike, uplaćeno je 31,3 miliona eura, dok je na ESCROW računima za ovu namjenu evidentirano još 500.000 eura.
Kada se saberu sredstva uplaćena u turističke projekte, poljoprivredu i prerađivačku industriju, manje razvijene opštine, administrativne takse i Fond za inovacije, kroz program je, prema računici Investitora na osnovu Vladine informacije, prošlo više od 413 miliona eura. Ako se uračunaju i sredstva koja se još nalaze na ESCROW računima, ukupni finansijski okvir približava se iznosu od 416 miliona eura.
Vlada upozorava na vremenska odstupanja u finansijskim podacima
U dokumentu se navodi i važna napomena: finansijski podaci su generisani kroz softver za vođenje programa “Ekonomsko državljanstvo”, ali taj softver nema modul za finansijsko knjigovodstvo.
Zbog toga se finansijsko stanje potvrđuje izvještajima nezavisnog revizora o kontroli prenosa sredstava za donacije i investicije. To znači da može postojati određeno vremensko odstupanje u prikazu finansijskog stanja, jer se revizorski izvještaji dostavljaju naknadno, nakon što sredstva budu prenijeta na predviđene račune poslovnih banaka.
