Hedžing kineskog kredita za auto-put donio Crnoj Gori efekat od 93,4 miliona eura
Ministarstvo finansija saopštilo je da je zaštita od promjene kursa dolara omogućila značajne uštede i veću predvidivost otplate kredita za prvu dionicu auto-puta. Nakon plaćanja jedanaeste rate, prema kineskoj Exim banci ostalo je još 557,36 miliona dolara duga.
Ukupan finansijski efekat hedžing aranžmana koje je Crna Gora sprovela za kredit kod kineske Exim banke dostigao je oko 93,4 miliona eura, saopštilo je Ministarstvo finansija.
Prema podacima tog resora, rezultat obuhvata uštedu od približno 27,72 miliona eura ostvarenu tokom prvog hedžing aranžmana iz 2021. godine, prihod od 54,49 miliona eura ostvaren izlaskom iz tog aranžmana u junu 2023, kao i dodatnu uštedu od oko 11,2 miliona eura od početka primjene novog aranžmana zaključenog 2024. godine.
Ministarstvo je 21. jula uredno platilo jedanaestu ratu kredita uzetog za finansiranje izgradnje prioritetne dionice auto-puta Bar–Boljare.
Rata je iznosila ukupno 38,72 miliona dolara, od čega se 32,79 miliona odnosilo na otplatu glavnice, a 5,93 miliona dolara na kamatu.
Šta je hedžing i kako štiti državni budžet
Kredit kod kineske Exim banke ugovoren je u američkim dolarima, dok Crna Gora budžetske prihode ostvaruje uglavnom u eurima. To znači da bi bez zaštite svako jačanje dolara povećavalo iznos eura potreban za otplatu iste dolarske rate.
Hedžing se najjednostavnije može objasniti kao svojevrsno „osiguranje“ od nepovoljne promjene kursa. Država kroz finansijski aranžman unaprijed definiše kurs ili uslove po kojima će eure pretvarati u dolare, čime trošak budućih rata postaje stabilniji i lakši za planiranje.
Primjera radi, bez hedžinga bi jačanje dolara značilo da Crna Gora za ratu od 38,72 miliona dolara mora izdvojiti više eura. Ako dolar oslabi, tržišna konverzija mogla bi biti povoljnija, ali država kod hedžinga svjesno odustaje od dijela te potencijalne koristi kako bi izbjegla rizik mnogo većeg troška u slučaju suprotnog kretanja kursa.
Hedžing, dakle, ne mijenja iznos duga niti obaveze prema Exim banci. Kredit i dalje mora biti otplaćen u dolarima, ali se njegov valutni rizik sa stanovišta državnog budžeta praktično pretvara u obavezu u eurima.
Zbog toga se uspješnost ovakvog aranžmana ne procjenjuje samo na osnovu jedne rate ili trenutnog kursa dolara, već prema njegovom ukupnom efektu tokom cijelog perioda primjene.
Preostalo još 18 rata
Nakon izmirenja jedanaeste rate, dug Crne Gore prema kineskoj Exim banci iznosi 557,36 miliona dolara, što je, prema obračunu Ministarstva, oko 512,89 miliona eura.
Do konačne otplate kredita, planirane za januar 2035. godine, preostalo je još 18 rata.
Aktuelni hedžing predstavlja nastavak transakcije zaključene 2024. godine. Njeni uslovi revidirani su u aprilu 2025, kada je aranžman produžen do jula 2028. godine, uz mogućnost ponovnog preispitivanja.
Ministarstvo navodi da je zahvaljujući ovim transakcijama oko 99 odsto javnog duga Crne Gore sada denominovano u eurima ili zaštićeno od valutnih promjena. Time je izloženost državnog duga promjenama kursa američkog dolara gotovo potpuno eliminisana.
Resor finansija najavio je da će nastaviti da prati međunarodna tržišta i procjenjuje efekte hedžinga, kako bi odluke prilagođavao tržišnim uslovima i interesima države.
