Ekonomsko državljanstvo donijelo skoro 414 miliona eura: Odobreno 869 zahtjeva
Program ekonomskog državljanstva Crne Gore, koji je zvanično završen krajem 2022. godine, do početka oktobra 2026. mobilisao je gotovo 414 miliona eura kroz direktne investicije, donacije za manje razvijene opštine, administrativne takse i ulaganja u inovacije. Prema najnovijoj Vladinoj informaciji, pozitivno je riješeno 869 zahtjeva za prijem u crnogorsko državljanstvo, dok je 239 odbijeno.
Prema podacima iz Informacije o stanju Posebnog programa ulaganja od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore, sa presjekom na 1. oktobar 2026. godine, samo za realizaciju turističkih projekata investitorima je uplaćeno više od 251,47 miliona eura.
Kada se tome dodaju sredstva namijenjena razvoju manje razvijenih opština, administrativne takse, uplate Fondu za inovacije i ulaganja u poljoprivredu i prerađivačku industriju, zbir evidentiranih finansijskih tokova iznosi približno 413,85 miliona eura, pokazuje obračun Investitora na osnovu pojedinačnih stavki Vladinog dokumenta.
Ipak, nije riječ o novcu koji je u cjelosti završio u državnom budžetu, već o različitim kategorijama ulaganja i uplata, od kojih je najveći dio namijenjen privatnim investicionim projektima.
Turizam privukao više od 251 milion eura
Najveći pojedinačni dio sredstava iz programa ekonomskog državljanstva usmjeren je u turistički sektor.
Prema evidenciji Agencije za investicije Crne Gore, investitorima za realizaciju projekata sa Liste razvojnih projekata u turizmu do 1. oktobra 2026. godine uplaćeno je ukupno 251.472.956 eura.
Na posebnim ESCROW računima aplikanata nalazi se još 1,835 miliona eura namijenjenih turističkim projektima, a riječ je o novcu osoba čiji su zahtjevi i dalje u proceduri razmatranja.
Program je predviđao minimalno ulaganje od 450.000 eura u projekte u Podgorici ili primorskom regionu, odnosno 250.000 eura za projekte u sjevernom i središnjem regionu, izuzev glavnog grada.
Za razliku od turizma, ulaganja u poljoprivredu i prerađivačku industriju bila su znatno skromnija. Prema revizorskim izvještajima, za te namjene investitorima je uplaćeno ukupno 500.000 eura.
Ekonomsko državljanstvo: Finansijski bilans
Crna Gora | Stanje na dan 1. oktobar 2026.
Ukupno evidentirana ulaganja i uplate
| Namjena | Miliona € | Udio |
|---|---|---|
| Turistički projekti | 251,47 |
|
| Manje razvijene opštine | 86,90 |
|
| Administrativne takse | 43,58 |
|
| Fond za inovacije | 31,40 |
|
| Poljoprivreda i prerada | 0,50 |
|
Napomena: Ukupan iznos predstavlja zbir različitih finansijskih tokova, a ne prihod državnog budžeta. Ne uključuje sredstva koja su još na ESCROW računima. Zaokružene stavke mogu odstupati od zbira.
Izvor: Agencija za investicije CG | Obrada: Investitor.me
Skoro 87 miliona eura za manje razvijene opštine
Značajan finansijski segment programa predstavljale su donacije namijenjene razvoju manje razvijenih jedinica lokalne samouprave.
Na osnovu podataka iz Vladinog dokumenta, ukupno evidentirana sredstva po ovom osnovu iznose približno 86,9 miliona eura.
U januaru 2023. godine na centralni račun državnog trezora prenijeto je gotovo 33 miliona eura, dok je tokom te godine na račun Agencije za investicije uplaćeno još 33,3 miliona eura.
U dokumentu je prikazana i dinamika dodatnih prenosa sredstava na namjenski račun tokom 2024, 2025. i 2026. godine, u ukupnom iznosu od približno 20,6 miliona eura.
Donacija za razvoj manje razvijenih opština iznosila je 100.000 eura po aplikaciji.
Riječ je o sredstvima namijenjenim regionalnom razvoju, ali finansijski izvještaj ne pokazuje koliko je tog novca stvarno iskorišćeno za konkretne projekte u opštinama.
Državnom trezoru 43,6 miliona, Fondu za inovacije 31,4 miliona eura
Pored direktnih investicija i donacija, program ekonomskog državljanstva generisao je i značajne prihode od administrativnih taksi.
Prema podacima sa centralnog računa državnog trezora, po ovom osnovu do početka oktobra 2026. godine uplaćeno je ukupno 43.575.344 eura.
Značajan iznos usmjeren je i u razvoj inovacione politike.
Fondu za inovacije Crne Gore uplaćeno je ukupno 31,4 miliona eura, dok se dodatnih 400.000 eura nalazi na ESCROW računima aplikanata čiji su zahtjevi u postupku razmatranja.
Od 1.113 zahtjeva odobreno 869, odbijeno 239
Tokom trajanja programa, zaključno sa 31. decembrom 2022. godine, podnijeto je ukupno 1.113 zahtjeva za sticanje crnogorskog državljanstva na osnovu ulaganja.
Do 1. oktobra ove godine Ministarstvo unutrašnjih poslova donijelo je 869 rješenja o prijemu u crnogorsko državljanstvo, što predstavlja oko 78 odsto ukupnog broja aplikacija.
Istovremeno, 239 zahtjeva je odbijeno zbog negativnog mišljenja agenta za ocjenu međunarodne podobnosti ili neispunjavanja propisanih kriterijuma.
Preostalih pet zahtjeva nalazi se u proceduri odlučivanja kod nadležnog ministarstva.
Najviše aplikacija, ukupno 531, obrađivano je posredstvom kompanije Henley & Partners Government Services, od kojih je odobren 431 zahtjev.
Preko kompanije Arton Group podnijeto je 295 aplikacija, sa 222 odobrena zahtjeva, dok je Apex Capital Partners imao 287 aplikacija, od kojih je 216 odobreno.
Program završen 2022, finansijske obaveze se i dalje realizuju
Program ekonomskog državljanstva pokrenut je na osnovu Vladine odluke iz novembra 2018. godine, sa ciljem privlačenja stranih investicija, razvoja turizma, poljoprivrede i prerađivačke industrije, kao i podsticanja ekonomskog razvoja manje razvijenih opština.
Njegova primjena završena je 31. decembra 2022. godine, ali se postupci pokrenuti tokom njegovog trajanja, kao i prateće finansijske transakcije, nastavljaju i nakon tog datuma.
U Vladinoj informaciji napominje se da se finansijski podaci prate putem posebnog softvera koji nema funkciju klasičnog finansijskog knjigovodstva, zbog čega mogu postojati vremenska odstupanja između realizovanih uplata i njihove potvrde u revizorskim izvještajima.
Finansijski bilans pokazuje da je program imao značajan investicioni efekat, posebno u turizmu. Ipak, za potpunu ocjenu njegovih ekonomskih rezultata potrebno je utvrditi i koliko su realizovani projekti doprinijeli zapošljavanju, lokalnom razvoju i dugoročnim prihodima države.
