Kad kirija pojede platu: Gradovi u Evropi gdje je stanovanje postalo luksuz
Stanarine zauzimaju sve veći dio porodičnih budžeta širom Evrope, pokazuju najnoviji podaci Eurostata. Posebno su pogođeni građani sa niskim primanjima i oni koji primaju minimalnu zaradu, jer visoke cijene zakupa stanova u gradskim centrima dodatno pritišću mjesečni budžet.
U nekim evropskim gradovima, kirija za jednosoban stan u centru može “pojesti” čak cijelu platu. Prema izvještaju Deutsche Bank Research Institute, u pojedinim slučajevima ni prosječna neto zarada nije dovoljna da pokrije osnovne troškove stanovanja.
Euronews Business donosi analizu najnovijeg globalnog izvještaja “Mapping the World’s Prices”, koji upoređuje neto mjesečne plate i stanarine u 69 gradova širom svijeta — uključujući 28 evropskih metropola.
Gdje su najviše plate u Evropi?
U 2025. godini, prosječne mjesečne neto zarade kreću se od svega 151 eura u Kairu do 7.307 eura u Ženevi, dok je Cirih odmah iza sa 7.127 eura. Švajcarska je tako i dalje neprikosnoveni lider po visini zarada.
Na evropskom dnu su Istanbul (855 €) i Atina (1.044 €), dok se najviše plate bilježe u Luksemburgu, Amsterdamu, Kopenhagenu i Frankfurtu – sve iznad 4.000 eura.
Od velikih evropskih prijestonica, Rim ima najnižu prosječnu zaradu (2.046 €), odmah iza je Madrid sa 2.193 €, dok su Berlin, Pariz i London iznad 3.500 eura.
Gdje su najskuplje kirije?
Stanarine za jednosobne stanove u gradskim centrima variraju drastično – od 189 eura u Kairu do čak 3.792 eura u Njujorku.
U Evropi, London prednjači sa 2.732 eura mjesečno, dok je najniža kirija u Atini (595 €).
U Ciriha, Dublinu, Amsterdamu i Ženevi, kirije premašuju 2.000 eura, dok su ispod 900 eura u Istanbulu i Budimpešti.
Gradovi gdje plata nije dovoljna ni za kiriju
Ključni pokazatelj je odnos kirije i plate (rent-to-salary ratio) – tj. koliki procenat zarade odlazi samo na stanovanje. Tu slika postaje još poraznija.
U Lisabonu, prosječna zarada ne pokriva kiriju – odnos je 116%, dok je u Istanbulu 101%, što znači da se mora naći dodatni izvor prihoda samo za stan.
Situacija je ozbiljna i u Londonu (75%), Barseloni i Madridu (74%), Milanu (71%), Rimu (65%), Dublinu (62%), Atini (57%), Varšavi (56%), Pragu (54%) i Budimpešti (52%).
Gdje najviše ostane nakon plaćanja kirije?
Najveći raspoloživi prihod poslije plaćene kirije bilježe:
- Ženeva: 5.174 €
- Cirih: 4.638 €
- Luksemburg: 3.725 €
- Frankfurt: 2.726 €
- Kopenhagen: 2.421 €
- Amsterdam: 2.194 €
- Oslo: 2.140 €
- Helsinki: 2.021 €
S druge strane, Lisabon je u minusu: prosječna plata nije dovoljna ni za kiriju – nedostaje 202 eura, dok u Istanbulu fali 13 eura.
Najpovoljniji odnosi kirije i plate u Evropi
Jedini evropski grad sa rent-to-salary odnosom ispod 30% je Ženeva (29%). Slijede:
- Luksemburg i Frankfurt: 34%
- Cirih i Helsinki: 35%
- Beč: 38%
- Berlin: 40%
- Pariz: 45%
- Amsterdam: 49%
- Kopenhagen: 43%
- Oslo: 42%
Ovi podaci ne znače da je kirija u tim gradovima niska – već da su plate znatno više, pa se manji procenat prihoda izdvaja za stanovanje.
Kritično i van Evrope
Evropski gradovi nijesu jedini u krizi stanovanja. U Bogoti (120%), Meksiko Sitiju (118%), São Paulu (102%), prosječne plate ne pokrivaju stanarinu.
U Njujorku, 81% prosječne plate odlazi na kiriju – što je najviše među američkim gradovima.
Portal Investitor.me iz ovih podataka zaključuje da stambena kriza nije problem samo Balkana, već i bogatih metropola širom Evrope i svijeta. Iako su zarade visoke u gradovima poput Ciriha i Luksemburga, realni standard diktira koliko se zaista ostaje nakon što se plati krov nad glavom.
Za mnoge Evropljane – posebno one sa nižim prihodima – stanovanje u centru grada postaje luksuz koji sebi više ne mogu priuštiti.
