Promet na Montenegroberzi skočio 895%, ali gotovo cijeli rast donijela jedna transakcija
Crnogorsko tržište kapitala u 2025. godini zabilježilo je jedan od najizraženijih nominalnih skokova u posljednjih nekoliko godina: ukupan promet na Montenegroberzi dostigao je oko 86,6 miliona eura, što je čak 895 odsto više nego godinu ranije.
Međutim, iza tog impresivnog rasta krije se znatno složenija slika. Prema Godišnjem izvještaju Komisije za tržište kapitala za 2025. godinu, visoki promet bio je dominantno rezultat pojedinačnih velikih transakcija, prije svega blok posla akcijama Hipotekarne banke AD Podgorica, vrijednog gotovo 75 miliona eura.
Drugim riječima, tržište jeste statistički snažno poraslo, ali taj rast ne znači nužno i široko buđenje berzanske aktivnosti. Naprotiv, broj transakcija je u odnosu na 2024. pao 19 odsto, što ukazuje na to da je trgovanje bilo koncentrisanije i da tržište i dalje pati od hronične plitkosti.
Indeksi rasli, kapitalizacija pala
Berzanski indeksi su, ipak, godinu završili u plusu. Indeks MNSE10 porastao je 10,8 odsto, dok je širi indeks MONEX zabilježio rast od 14,1 odsto. To ukazuje na pozitivan sentiment investitora u odabranim segmentima tržišta.
S druge strane, ukupna tržišna kapitalizacija smanjena je 48,3 odsto i na kraju godine iznosila je oko 1,98 milijardi eura. Komisija objašnjava da je najveći dio tog pada posljedica regulatornih mjera, odnosno isključenja emitenata koji nijesu ispunjavali propisane uslove.
Takav pad zato ne treba čitati samo kao tržišni gubitak vrijednosti, već i kao efekat „čišćenja” berzanskog registra i pokušaja da se dobije realnija slika domaćeg tržišta kapitala.
Jedna transakcija obilježila godinu
Na regulisanom tržištu ukupan promet premašio je 83 miliona eura, ali je gotovo čitav rast bio vezan za blok transakciju akcijama Hipotekarne banke, vrijednu 74,98 miliona eura. Taj posao činio je oko 90 odsto ukupnog prometa na regulisanom tržištu u 2025. godini.
Bez tog posla, klasično berzansko trgovanje bilo bi znatno skromnije. U izvještaju se navodi da je promet na berzanskom tržištu pao sa oko tri miliona eura u 2024. na 1,84 miliona eura u 2025. godini.
Na MTP ME tržištu trgovalo se akcijama 24 kompanije, uz ostvaren promet od 3,3 miliona eura kroz 164 transakcije. Vanberzansko, odnosno OTC tržište, zabilježilo je promet od oko 10 miliona eura i 91 transakciju, pri čemu je septembar bio najaktivniji mjesec.
Nove emisije skoro 61 milion eura
Pozitivniji signal dolazi iz segmenta novih emisija hartija od vrijednosti, koje su dostigle gotovo 61 milion eura. To pokazuje da tržište kapitala, uprkos slaboj likvidnosti, sve više dobija ulogu alternativnog kanala finansiranja kompanija i finansijskih institucija.
Komisija je tokom godine evidentirala više emisija akcija i drugih hartija od vrijednosti, uključujući dokapitalizacije, javne ponude i druge korporativne aktivnosti. Posebno su značajni i regulatorni koraci koji otvaraju prostor za nove instrumente, uključujući pokrivene, zelene i održive obveznice.
Evropske reforme i Poglavlje 9
Godina 2025. u izvještaju Komisije opisana je kao godina reformi i evropskog iskoraka. U fokusu je bilo usklađivanje zakonodavstva sa pravnom tekovinom Evropske unije u okviru Poglavlja 9 — Finansijske usluge.
Tokom godine usvojeni su ili pripremljeni ključni propisi iz oblasti tržišta kapitala, uključujući izmjene Zakona o tržištu kapitala, propise o sanaciji investicionih društava, pokrivenim obveznicama, alternativnim i otvorenim investicionim fondovima, dobrovoljnim penzionim fondovima, kao i zelenim i održivim obveznicama.
Komisija navodi da su time ispunjene njene obaveze za zatvaranje Poglavlja 9 u procesu pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.
Fond za zaštitu investitora i digitalizacija nadzora
Jedan od važnih institucionalnih pomaka odnosi se na Fond za zaštitu investitora, koji je zamišljen kao mehanizam zaštite potraživanja investitora u slučaju da član Fonda ne može da ispuni obaveze prema klijentima.
Članovi Fonda su investiciona društva i ovlašćene kreditne institucije, među kojima su brokerske kuće, investiciona društva koja pružaju usluge povezane sa složenim finansijskim instrumentima, kao i banke koje posluju pod nadzorom Komisije.
Komisija je tokom 2025. nastavila i digitalizaciju regulatornih procesa. Uvedeno je SupTech rješenje za nadzor tržišta kapitala, koje omogućava automatizovano prikupljanje, validaciju i analizu podataka, kao i efikasnije praćenje rizika kod nadziranih subjekata.
Komisija poslovala pozitivno
Finansijski dio izvještaja pokazuje da je Komisija za tržište kapitala u 2025. ostvarila poslovne prihode od 1,34 miliona eura, dok su rashodi iznosili 1,03 miliona eura. Godina je završena neto profitom od 309,5 hiljada eura.
Ukupna aktiva Komisije na kraju 2025. porasla je na 2,47 miliona eura, dok su gotovina i gotovinski ekvivalenti iznosili nešto više od milion eura.
Tržište u tranziciji
Ključna poruka izvještaja je da crnogorsko tržište kapitala ulazi u fazu tranzicije: regulatorni okvir se modernizuje, tržišna infrastruktura postaje uređenija, ali stvarna dubina tržišta ostaje ograničena.
Rast indeksa i veliki nominalni promet jesu pozitivni signali, ali pad broja transakcija i zavisnost od nekoliko velikih poslova pokazuju da domaća berza još nije postala širi izvor finansiranja privrede niti atraktivna platforma za veći broj investitora.
Za održiv razvoj tržišta kapitala biće presudno da se poveća likvidnost, uključi više kvalitetnih emitenata, razviju novi finansijski instrumenti i ojača povjerenje investitora.
