Razvojna banka plasirala 212,8 miliona eura: Najviše novca otišlo trgovini, dobit 7,4 miliona

Razvojna banka Crne Gore u 2025. godini plasirala je 212,8 miliona eura kredita privredi, što je 6,4 odsto više od plana, dok je godinu završila sa dobiti od 7,44 miliona eura i rastom kapitala na 125 miliona eura. Izvještaj koji je usvojila Vlada pokazuje i pad nekvalitetnih kredita na 5,77 odsto, ali i da je najveći dio podrške bio usmjeren na trgovinu i likvidnost preduzeća.

Vlada Crne Gore usvojila je Izvještaj o radu Razvojne banke Crne Gore AD za 2025. godinu, sa finansijskim iskazima i izvještajem nezavisnog revizora, koji pokazuje da je državna razvojna finansijska institucija prošle godine plasirala ukupno 212,8 miliona eura kredita.

To je 6,4 odsto više od plana za 2025. godinu, koji je iznosio 200 miliona eura. Razvojna banka je, kako se navodi u dokumentu, nastavila da finansira prioritetne sektore, mikro, mala, srednja i velika preduzeća, kao i posebne ciljne grupe – mlade, žene, početnike u biznisu i poljoprivredne proizvođače.

Izvještaj, međutim, pokazuje i važan strukturni detalj: najveći dio plasiranih sredstava otišao je sektoru trgovine, koji je dobio 96,6 miliona eura, odnosno 45 odsto ukupno odobrenog iznosa. Poljoprivreda i proizvodnja hrane podržani su sa 37 miliona eura, turizam i ugostiteljstvo sa 35,4 miliona, uslužne djelatnosti sa 31 milion, dok je proizvodna djelatnost učestvovala sa 12,7 miliona eura.

To znači da je Razvojna banka, iako formalno usmjerena na dugoročni razvoj, konkurentnost, zelenu i digitalnu tranziciju, tokom 2025. godine značajan dio aktivnosti imala u podršci tekućem poslovanju privrede.

Posebno se to vidi kroz podatak da je ukupna podrška likvidnosti, kroz namjenske kreditne linije, iznosila 166 miliona eura. Drugim riječima, najveći dio kreditne aktivnosti bio je usmjeren na očuvanje stabilnosti poslovanja, obrtna sredstva i finansijske tokove preduzeća, a manje na klasične razvojne investicije.

U izvještaju se navodi da je 81 odsto ukupnog broja odobrenih kredita usmjereno sektoru mikro, malih i srednjih preduzeća. Još šire posmatrano, mikro i mala preduzeća, zajedno sa poljoprivrednim proizvođačima, činila su 91 odsto ukupnog broja kredita, što potvrđuje da je Razvojna banka po broju klijenata dominantno orijentisana na manje privredne subjekte.

Kroz IPARD kreditnu liniju, koja se realizuje u saradnji sa Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, tokom 2025. godine realizovano je 10,9 miliona eura, odnosno 5,1 odsto ukupno odobrenih sredstava. Cilj te linije je podrška investicijama u poljoprivredu, preradu hrane, ruralni razvoj i usklađivanje sa evropskim standardima.

Značajan dio kreditne aktivnosti bio je usmjeren i na posebne ciljne grupe. Žene u biznisu bile su zastupljene kroz 106 plasmana, ukupne vrijednosti 18,9 miliona eura, dok su mladi u biznisu podržani kroz 56 plasmana u iznosu od 16,2 miliona eura.

Razvojna banka je nastavila i podršku sjeveru i manje razvijenim opštinama. U opštine koje pripadaju sjevernom regionu i opštine razvijenosti ispod državnog prosjeka plasirano je 67,6 miliona eura, što čini 32 odsto ukupne realizacije za 2025. godinu. Za takve projekte banka odobrava stimulaciju kroz smanjenje kamatne stope za 0,5 procentnih poena.

Jedan od pozitivnijih pokazatelja u izvještaju odnosi se na kvalitet kreditnog portfelja. Udio nekvalitetnih kredita smanjen je sa 7,13 odsto na 5,77 odsto, dok je u apsolutnom iznosu NPL smanjen za približno 5,1 milion eura u odnosu na kraj 2024. godine.

Plasmani koji kasne duže od 90 dana činili su 2,98 odsto ukupnog salda portfelja na kraju 2025. godine. Prema podacima iz izvještaja, ukupan saldo plasmana Razvojne banke na 31. decembar iznosio je 340,8 miliona eura, kroz 1.816 partija.

Finansijski rezultat banke ostao je pozitivan. Razvojna banka je u 2025. ostvarila dobit od 7,44 miliona eura. To je manje nego godinu ranije, kada je dobit iznosila 8,05 miliona eura, ali izvještaj pokazuje da je rezultat i dalje snažan, naročito imajući u vidu razvojnu, a ne dominantno profitnu ulogu institucije.

Prihodi od prodaje iznosili su 13,05 miliona eura i bili su približno na nivou iz 2024. godine. Najveći dio prihoda činili su prihodi od kamata po osnovu dugoročnih i kratkoročnih kredita i faktoringa, u iznosu od 11,75 miliona eura.

Ukupna aktiva Razvojne banke na kraju 2025. godine iznosila je 417,15 miliona eura, što je pad od 0,6 odsto u odnosu na kraj 2024. godine. Kapital je, međutim, porastao 14 odsto i dostigao 125 miliona eura.

Rast kapitala, kako se navodi, rezultat je ostvarene dobiti, ali i evidentiranja pozitivnih rezervi iz prethodnog perioda u iznosu od 8,57 miliona eura, po osnovu učešća Razvojne banke u vlasništvu drugih subjekata. To se odnosi na vrednovanje akcija Plantaža, Instituta „Simo Milošević“ i HTP Ulcinjska rivijera.

Obaveze po osnovu izvora finansiranja prema međunarodnim finansijskim institucijama na kraju 2025. godine iznosile su 288,27 miliona eura, što je pet odsto manje nego godinu ranije. Razvojna banka je tokom godine koristila sredstva Evropske investicione banke, Razvojne banke Savjeta Evrope i Francuske razvojne agencije.

Izvještaj potvrđuje da je Razvojna banka u 2025. poslovala stabilno, uz rast kapitala, pad loših kredita i kreditnu aktivnost iznad plana. Ključno razvojno pitanje za naredni period, međutim, biće koliko će se plasmani postepeno pomjerati od podrške likvidnosti i trgovini ka investicijama u proizvodnju, izvoz, energetsku efikasnost, zelene projekte i razvoj manje razvijenih opština.