Cijene nafte skočile poslije novih udara: Brent ponovo iznad 90 dolara
Cijene nafte porasle su više od dva odsto u ponedjeljak ujutro, nakon što su novi američki udari na iranske položaje u Ormuskom moreuzu i odgovor Teherana ponovo pojačali strah od poremećaja u jednom od najvažnijih svjetskih pravaca za transport energenata.
Cijene nafte snažno su porasle na početku nove sedmice, a Brent se vratio iznad granice od 90 dolara po barelu, poslije najnovije eskalacije sukoba između Sjedinjenih Američkih Država i Irana.
Fjučersi sjevernomorske nafte Brent porasli su u ponedjeljak do 4.36 sati po GMT-u, odnosno 6.36 po srednjoevropskom ljetnjem vremenu, za 2,21 dolar ili 2,51 odsto, na 90,31 dolar po barelu. Američka laka nafta WTI poskupjela je 1,83 dolara ili 2,19 odsto, na 85,23 dolara po barelu, prenose agencije.
Rast je uslijedio nakon što su američke snage u nedjelju pogodile dva iranska lansera na ostrvu Larak u Ormuskom moreuzu. To su bili prvi poznati američki udari na Iran od kraja jula. Iranski mediji potom su, pozivajući se na Revolucionarnu gardu, objavili da je Teheran napao dvije američke vazdušne baze u Jordanu.
Tržište je dodatno uznemirila izjava američkog predsjednika Donalda Trumpa da je napadnuto iransko naftno čvorište na ostrvu Kharg. Za tu tvrdnju u vrijeme objavljivanja nije bilo nezavisne potvrde.
Ormuski moreuz ponovo u centru pažnje
Za trgovce naftom presudno pitanje nije samo intenzitet novih udara, već mogućnost da sukob dodatno ograniči prolaz kroz Ormuski moreuz. Tim pomorskim putem je prije početka rata prolazila približno petina svjetske nafte.
Broj vidljivih teretnih brodova koji su tokom vikenda prošli kroz moreuz smanjen je na oko pet dnevno, pokazuju podaci o pomorskom saobraćaju koje prenosi Reuters. Britanska služba za pomorske trgovinske operacije saopštila je i da je jedan tanker tokom vikenda pogođen projektilom dok je ulazio u moreuz.
Pregovori o okončanju sukoba i normalizaciji plovidbe zasad su u zastoju. Zbog toga svaka nova vojna akcija produžava procjenu koliko će dugo transport nafte kroz ovaj strateški prolaz ostati otežan.
Analitičari očekuju velike oscilacije
U DBS banci procjenjuju da će se cijene nafte, bez jasnijeg raspleta situacije u Ormuskom moreuzu, vjerovatno kretati u širokom rasponu od 85 do 95 dolara po barelu. Ipak, vjerovatnijim smatraju ograničen sukob nego dugotrajnu i nekontrolisanu eskalaciju.
Današnji skok uslijedio je nakon slabe prethodne sedmice, u kojoj je Brent izgubio više od pet odsto, a WTI više od četiri odsto. Pad su tada podstakle glasine o mogućem dogovoru za obnovu plovidbe kroz Ormuski moreuz, kao i očekivanja strože monetarne politike u SAD-u.
Postoje i znaci djelimičnog oporavka izvoza iz Persijskog zaliva. Goldman Sachs procjenjuje da ukupne isporuke trenutno iznose između 15 i 16 miliona barela dnevno — pet do šest miliona više nego na martovskom minimumu, ali i dalje sedam do osam miliona barela manje nego prije rata.
Produžena nestabilnost i povratak Brenta iznad 90 dolara ponovo pojačavaju pritisak na troškove goriva i inflaciju. Ipak, promjene međunarodnih kotacija ne prenose se istog dana na maloprodajne cijene goriva u Crnoj Gori, već njihov eventualni efekat zavisi od obračuna u narednom periodu.
