ECB: Digitalni euro mogao bi bankama donijeti prednost u tržišnoj utakmici
Digitalni euro mogao bi evropskim bankama omogućiti da prošire svoje platne usluge širom eurozone, razvijaju nove proizvode i smanje zavisnost od međunarodnih kartičnih sistema i tehnoloških kompanija, poručio je član Izvršnog odbora Evropske centralne banke Pjero Ćipolone.
Govoreći na događaju MNI Connect, Ćipolone je ocijenio da bi zajednička evropska infrastruktura za digitalna plaćanja bankama dala mogućnost da efikasnije konkurišu na tržištu koje se ubrzano mijenja.
Prema njegovim riječima, cilj projekta je da banke zadrže odnose sa klijentima i dobiju osnovu za razvoj dodatnih usluga, dok bi digitalni euro dopunjavao gotovinu i postojeća privatna rješenja za plaćanje.
Zajednička infrastruktura za plaćanja širom eurozone
Ćipolone je ukazao da u eurozoni i dalje ne postoji evropsko digitalno sredstvo plaćanja koje pokriva sve zemlje i glavne vrste svakodnevnih transakcija.
Dvije trećine kartičnih plaćanja oslanjaju se na međunarodne kartične sisteme, dok 13 od 21 zemlje eurozone nema domaći kartični sistem, naveo je. Postojeća evropska rješenja često su ograničena na pojedina tržišta ili određene vrste plaćanja.
Digitalni euro trebalo bi da omogući plaćanja u prodavnicama, elektronskoj trgovini i između građana, uz korišćenje sa internet vezom i bez nje. Banke i drugi regulisani pružaoci platnih usluga bili bi zaduženi za njegovu distribuciju, rad sa korisnicima i razvoj pratećih usluga.
Zajednički standardi i mreža prihvatanja trebalo bi da bankama olakšaju širenje sopstvenih rješenja preko granica. Digitalni euro mogao bi biti uključen u postojeće kartice i mobilne aplikacije, uz privatne platne usluge.
Bankama naknade, Eurosistemu troškovi osnovne infrastrukture
Prema predloženom modelu, Eurosistem bi finansirao uspostavljanje i rad osnovne infrastrukture i ne bi naplaćivao naknade za platnu šemu i obradu transakcija digitalnim eurom.
Banke i drugi pružaoci usluga dobijali bi naknadu za usluge koje pružaju, dok se detalji tog modela još razmatraju u zakonodavnom postupku.
Time bi, prema ocjeni Ćipolonea, evropske banke dobile prostor da razvijaju dodatne usluge i prošire poslovanje na nivou eurozone.
Ograničenja iznosa radi zaštite bankarskih depozita
Jedno od ključnih pitanja je mogući odliv depozita iz banaka u digitalni euro. ECB zato predviđa ograničenje iznosa koji pojedinac može držati, a digitalni euro ne bi donosio kamatu.
Korisnici bi mogli da povežu digitalni euro sa računom u poslovnoj banci. Ako raspoloživi iznos ne pokriva plaćanje, razlika bi se povlačila sa povezanog računa, dok bi se primljeni iznosi iznad dozvoljenog limita automatski prebacivali na bankovni račun.
Ćipolone je naveo da je ECB analizirala hipotetička ograničenja od 500 do 3.000 eura na bilansima 2.025 banaka. Prema toj analizi, efekti na likvidnost i finansiranje banaka bili bi ograničeni u redovnim uslovima, a upravljivi i u razmatranom ekstremnom scenariju.
Iznos od 3.000 eura predstavlja jedan od analiziranih scenarija, a ne konačno utvrđeni limit.
Pilot 2027, moguće izdavanje 2029. godine
Prema Ćipoloneovom izlaganju, Savjet EU usvojio je svoju pregovaračku poziciju u decembru 2025, a Evropski parlament u julu 2026. Pregovori o konačnom zakonodavnom okviru su u toku, uz cilj da budu završeni do kraja godine.
Ako propisi budu usvojeni do kraja 2026, ECB planira da bude spremna za moguće prvo izdavanje digitalnog eura 2029. godine. Konačna odluka o izdavanju biće donijeta tek nakon usvajanja zakonodavstva.
Pilot je planiran za drugu polovinu 2027. i trebalo bi da traje 12 mjeseci. Za učešće je izabrano 36 pružalaca platnih usluga, koji će testirati tehnička rješenja, funkcionisanje sistema i iskustvo korisnika.
U okviru dodatnih razvojnih aktivnosti razmatraju se elektronski računi, uslovna plaćanja, transakcije sa više platiša ili primalaca i moguća primjena vještačke inteligencije u plaćanjima.
