Globalna ekonomija pod pritiskom rata: MMF snižava prognoze rasta
Globalna ekonomija suočava se s novim udarom zbog rata na Bliskom istoku, upozorava Međunarodni monetarni fond (MMF), koji je u novom izvještaju snizio projekcije rasta za 2026. godinu i upozorio na rast inflacije i pojačane globalne rizike.
Rat mijenja tok globalne ekonomije
Svjetska ekonomija ponovo je na prekretnici – ovoga puta zbog izbijanja rata na Bliskom istoku krajem februara 2026. godine, koji prijeti da poremeti već krhku ravnotežu globalnog rasta.
U najnovijem izvještaju “World Economic Outlook”, MMF konstatuje da su pozitivni efekti tehnoloških investicija, slabijeg dolara i podrške monetarne politike sada ugroženi rastom geopolitičkih tenzija, koje direktno utiču na cijene energenata, inflaciju i finansijske uslove.
Rast usporava, inflacija raste
Prema tzv. “referentnoj prognozi” MMF-a, globalni ekonomski rast iznosiće 3,1% u 2026. godini i 3,2% u 2027. godini.
To je ispod nedavnog prosjeka od oko 3,4% i znatno niže od dugoročnog istorijskog prosjeka od 3,7%.
Istovremeno, rast inflacije ponovo dolazi u prvi plan: 4,4% u 2026. i 3,7% u 2027.
Obje projekcije su revidirane naviše, što jasno signalizira da se globalna ekonomija suočava s novim inflatornim pritiscima.
Bez rata – slika bi bila drugačija
MMF otvoreno priznaje: bez konflikta na Bliskom istoku, globalni rast bi bio veći.
Procjene zasnovane na prethodnim pretpostavkama pokazivale su da bi rast u 2026. dostigao oko 3,4%, što znači da je rat praktično “pojeo” dio globalnog ekonomskog potencijala. Drugim riječima – ekonomija nije usporila sama od sebe, već zbog geopolitičkog šoka.
Najveći teret pada na ranjive ekonomije
Iako globalne brojke djeluju relativno stabilno, stvarna slika je znatno neujednačenija.
Najveći udar, prema MMF-u, trpe zemlje u razvoju ekonomije koje zavise od uvoza energenata ali i tržišta sa postojećim fiskalnim i finansijskim slabostima.
Za ovu grupu zemalja, MMF je dodatno snizio projekcije rasta za 0,3 procentna poena u 2026. godini. To praktično znači da će razlike između bogatih i siromašnijih ekonomija dodatno rasti.
Crni scenariji: rast pada na 2%, inflacija skače
MMF upozorava da je osnovni scenario optimističan – jer pretpostavlja kratkotrajan sukob.
Ako se situacija pogorša, posljedice mogu biti dramatične:
Scenario 1 – dugotrajniji rast cijena energije: globalni rast pada na 2,5% a inflacija raste na 5,4%.
Scenario 2 – ozbiljno oštećenje energetske infrastrukture: rast pada na oko 2% a inflacija prelazi 6%.
U oba slučaja, zemlje u razvoju trpjele bi gotovo dvostruko veći udar od razvijenih ekonomija.
Rizici dominiraju, ali postoji i jedna šansa
MMF jasno poručuje – negativni rizici dominiraju globalnim izgledima.
Najveće prijetnje su eskalacija geopolitičkih sukoba, trgovinski ratovi i fragmentacija tržišta, rast javnog duga i pritisak na kamatne stope te pad investicija ako se razočara potencijal vještačke inteligencije.
Ipak, postoji i svijetla tačka: ako ulaganja u AI i nove tehnologije donesu rast produktivnosti, globalna ekonomija bi mogla dobiti novi zamah.
Poruka kreatorima politika: spremnost na sve scenarije
MMF zaključuje da je ključ u fleksibilnoj i odlučnoj ekonomskoj politici: centralne banke moraju čuvati stabilnost cijena, vlade bi trebalo da vode računa o održivosti javnih finansija, podrška građanima mora biti ciljana i privremena a međunarodna saradnja ostaje ključna.
Bez toga, upozorava MMF, svijet rizikuje ulazak u period dugotrajne nestabilnosti.
