Koliko godina Evropljani primaju penziju
Muškarci u Evropskoj uniji nakon dostizanja starosne granice za penzionisanje mogu očekivati još 18,4 godine života, a žene 21,8 godina. Razlike među državama su velike: dok je za muškarce u Bugarskoj i Mađarskoj taj period kraći od 15 godina, u Luksemburgu iznosi 22 godine.
Starosne granice za odlazak u penziju širom Evrope rastu kako stanovništvo živi duže. Ipak, broj godina koje građani mogu očekivati nakon dostizanja te granice znatno se razlikuje od zemlje do zemlje, pokazuje analiza Euronews Businessa, zasnovana na podacima Eurostata i Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD) za 2024. godinu.
Prema podacima korišćenim u analizi, prosječna starosna granica za penzionisanje u EU iznosila je 64,7 godina za muškarce i 64 godine za žene.
Analiza procjenjuje koliko još godina života mogu očekivati osobe koje su dostigle starosnu granicu za penzionisanje. Toliko bi, u prosjeku, mogle primati penziju ako ispunjavaju i ostale uslove, poput potrebnog radnog staža. To, međutim, nije isto što i stvarno vrijeme provedeno van tržišta rada, jer dio ljudi nastavlja da radi i nakon sticanja prava na penziju.
Muškarci u Luksemburgu prednjače u EU
Očekivani broj godina nakon dostizanja penzione dobi za muškarce kreće se od 14,7 godina u Bugarskoj i Mađarskoj do 27,3 godine u Turskoj. Unutar Evropske unije prednjači Luksemburg, sa 22 godine.
Ove razlike prvenstveno proizlaze iz dva faktora: različitih starosnih granica za penzionisanje i različitog očekivanog životnog vijeka.
Više od dvije decenije nakon dostizanja penzione dobi mogu očekivati i muškarci u Grčkoj, Francuskoj, Sloveniji, Švajcarskoj i na Malti.
Izbor država iz analize Euronews Businessa, na osnovu podataka Eurostata i OECD-a za 2024. godinu.
Njemačka zaostaje za drugim velikim evropskim ekonomijama
Među najvećim evropskim ekonomijama Njemačka se izdvaja kraćim očekivanim periodom nakon dostizanja penzione dobi.
Za muškarce taj period iznosi 17,3 godine, odnosno 1,1 godinu manje od prosjeka EU. Francuska, Italija i Španija su, nasuprot tome, iznad evropskog prosjeka.
Pored Bugarske i Mađarske, među zemljama sa najkraćim očekivanim periodom su Letonija, Rumunija i Litvanija, gdje muškarci nakon dostizanja penzione dobi mogu očekivati manje od 16 godina života.
Žene u prosjeku imaju 3,4 godine duži period
Žene u Evropskoj uniji nakon dostizanja starosne granice za penzionisanje mogu očekivati još 21,8 godina života, što je 3,4 godine više nego muškarci.
Među posmatranim zemljama taj period kreće se od 18,6 godina u Mađarskoj do 34,5 godina u Turskoj, dok u Luksemburgu premašuje 25 godina.
Više od 22 godine bilježe i Slovenija, Grčka, Francuska, Španija, Švajcarska, Malta, Italija, Portugal, Kipar i Finska.
Njemačka je i kod žena ispod prosjeka EU, sa 20,3 godine, kao i Ujedinjeno Kraljevstvo, sa 21 godinom.
Manje od dvije decenije nakon dostizanja penzione dobi žene mogu očekivati u Mađarskoj, Bugarskoj, Rumuniji, Holandiji, Hrvatskoj, Danskoj, Letoniji i na Islandu. Za Hrvatsku taj pokazatelj iznosi 19,6 godina.
Razlika između žena i muškaraca najmanja je na Islandu, gdje iznosi 1,6 godina, a najveća u Turskoj — 7,2 godine. U Estoniji, Litvaniji, Letoniji, Bugarskoj, Rumuniji i Poljskoj razlika iznosi najmanje četiri godine.
Duže primanje penzije ne znači i veća primanja
Iako žene mogu očekivati duži period primanja penzije, njihova penzijska primanja su u prosjeku niža.
Prema podacima koje navodi Euronews Business, žene u zemljama OECD-a u prosjeku primaju 23 odsto niže penzije od muškaraca, dok u Ujedinjenom Kraljevstvu taj jaz dostiže 37 odsto.
Trajanje perioda u kojem se penzija prima zato predstavlja samo jedan dio slike. Za životni standard penzionera važni su i iznos primanja i njegova kupovna moć, koji se znatno razlikuju širom Evrope.
Zašto se Turska toliko izdvaja?
Turska je poseban slučaj među 32 evropske zemlje obuhvaćene analizom. U podacima za 2024. godinu starosna granica korišćena za poređenje iznosi 52 godine za muškarce i 49 godina za žene.
U ostalim posmatranim državama granice se kreću od 62 do 67 godina za muškarce i od 60 do 67 godina za žene.
Ranije dostizanje penzione dobi objašnjava zašto Turska ima toliko dug očekivani period nakon te granice. Međutim, stvarni prestanak rada pokazuje drugačiju sliku.
Dok je penziona dob za muškarce u turskom primjeru 52 godine, prosječna dob izlaska sa tržišta rada iznosi 60,8 godina. Kod žena razlika je još veća: naspram penzione dobi od 49 godina, prosječan izlazak sa tržišta rada bilježi se sa 60,5 godina.
Kada se računica zasnuje na stvarnom izlasku sa tržišta rada, očekivani preostali životni vijek u Turskoj iznosi 18,2 godine za muškarce i 22,6 godina za žene — znatno manje nego kada se računa od starosne granice za penzionisanje.
Penziona dob i prestanak rada nijesu isto
Razlika između penzione dobi i stvarnog prestanka rada postoji i u Evropskoj uniji, ali u prosjeku ide u suprotnom smjeru nego u Turskoj.
Muškarci u EU prosječno napuštaju tržište rada sa 63,8 godina, dok je prosječna starosna granica za penzionisanje 64,7 godina. Žene tržište rada napuštaju sa 62,9 godina, naspram penzione dobi od 64 godine.
Na osnovu očekivanog preostalog životnog vijeka u trenutku dostizanja penzione dobi, muškarci u EU mogu očekivati da dožive prosječno 83,1 godinu, a žene 85,8 godina. Ove procjene odnose se na ljude koji su već doživjeli penzionu dob, a ne na očekivani životni vijek pri rođenju.
Podaci tako pokazuju da odgovor na pitanje koliko dugo Evropljani primaju penziju zavisi od više okolnosti: kada stiču pravo na nju, koliko dugo žive nakon toga i kada zaista prestaju da rade.
