Naftni giganti na talasu rata: Više od 95 milijardi dolara dobiti za tri mjeseca
Devet velikih svjetskih naftnih kompanija moglo bi da ostvari više od 95 milijardi dolara dobiti u trećem kvartalu 2026. godine, prema analizi investicione brokerske kuće AJ Bell koju prenosi britanski Guardian. Rast cijena energenata i veće zarade od prerade nafte, podstaknuti ratom na Bliskom istoku, omogućili su sektoru još jedan izuzetno profitabilan kvartal.
Iste kompanije su u drugom kvartalu ostvarile oko 96 milijardi dolara dobiti. Ukoliko se procjene za period jul–septembar potvrde, njihov zbirni rezultat za samo šest mjeseci premašiće 191 milijardu dolara.
Riječ je o procjeni koja obuhvata već objavljene rezultate i očekivanja za kompanije koje tek treba da predstave izvještaje, a ne o konačnom zbiru potvrđenih rezultata.
Rat SAD-a i Izraela protiv Irana podigao je cijenu nafte na više od 126 dolara po barelu u jednom trenutku i poremetio snabdijevanje preko Hormuškog moreuza, jednog od ključnih pravaca svjetske trgovine energentima.
Aramco predvodi očekivanja, BP snažno povećao prilagođenu dobit
Saudijski naftni gigant Aramco u utorak je objavio porast neto profita od 34,6% u trećem kvartalu. Kompanija je saopštila da je neto profit dostigao 135,9 milijardi rijala (32,3 milijarde eura) u trećem kvartalu, u poređenju sa oko 101 milijardom rijala (24 milijarde eura) u istom periodu godinu ranije. Analitičari su očekivali neto dobit od oko 30 milijardi dolara.
Britanski BP je takođe objavio rezultate. Njegova prilagođena dobit po metodologiji zamjenskog troška, odnosno „underlying replacement cost profit”, dostigla je 8,46 milijardi dolara, u odnosu na 2,21 milijardu u trećem kvartalu prošle godine.
Taj pokazatelj treba razlikovati od računovodstvene neto dobiti pripisane akcionarima, koja je iznosila 4,70 milijardi dolara. Prilagođeni rezultat isključuje efekte promjena vrijednosti zaliha i određene druge stavke, pa ova dva iznosa nijesu međusobno zamjenjiva.
BP je u zvaničnom izvještaju rast prilagođene dobiti u odnosu na prethodni kvartal povezao prvenstveno s većim ostvarenim rafinerijskim maržama i boljim rezultatima trgovine gasom. Operativni novčani tok dostigao je 14,83 milijarde dolara.
Rafinerije profitiraju od poremećaja u snabdijevanju
Visoke cijene sirove nafte nijesu jedini pokretač zarade. Važnu ulogu imaju rafinerije, čije marže zavise od odnosa između troškova sirove nafte i prodajnih cijena goriva.
Poremećaji u isporukama kroz Hormuški moreuz ograničili su ponudu i povećali značaj postrojenja koja mogu da nadomjeste nedostajuće količine. Veće marže od prerade tako su dodatno podigle rezultate velikih energetskih grupa.
Zahtjevi da dio zarade finansira energetsku tranziciju
Visoka dobit ponovo je otvorila pitanje koliko naftne kompanije treba da izdvajaju za saniranje štete po životnu sredinu i razvoj čistijih izvora energije.
Mike Childs iz organizacije Friends of the Earth upozorio je na raskorak između zarade sektora i položaja domaćinstava koja teško podmiruju energetske račune. Zatražio je brža ulaganja u obnovljive izvore i energetsku efikasnost, uz veći finansijski doprinos kompanija koje profitiraju od postojećeg sistema.
Organizacija Fossil Free London kritikovala je nastavak podrške novim projektima eksploatacije. Kao primjer navela je naftno polje Rosebank u Sjevernom moru, tvrdeći da njegova proizvodnja neće garantovati niže račune britanskim potrošačima, jer se nafta prodaje na međunarodnom tržištu.
Kompanije, s druge strane, naglašavaju sigurnost snabdijevanja. BP ukazuje na svoju ulogu u obezbjeđivanju dizela i avionskog goriva tokom energetske krize. Italijanski Eni navodi da svjetska potražnja i dalje zavisi od nafte i gasa, ali i da širi poslovanje u oblasti energetske tranzicije, uključujući obnovljive izvore. Shell i Saudi Aramco odbili su da komentarišu za Guardian.
