Siromaštvo u Evropi: Gotovo 93 miliona ljudi u riziku, najveće razlike između regiona u Italiji i Španiji
U Evropskoj uniji je tokom 2025. godine čak 92,7 miliona ljudi bilo u riziku od siromaštva ili socijalne isključenosti, što znači da je gotovo svaki peti stanovnik EU izložen ozbiljnoj ekonomskoj ranjivosti. Novi podaci Eurostata pokazuju velike razlike ne samo među državama, već i između njihovih regiona i glavnih gradova.
U Evropskoj uniji je u 2025. godini 92,7 miliona ljudi bilo u riziku od siromaštva ili socijalne isključenosti, što predstavlja 20,9 odsto ukupne populacije, odnosno gotovo svakog petog stanovnika EU.
Podaci Eurostata, koje je analizirao Euronews Business, pokazuju da se rizik od siromaštva ili socijalne isključenosti, poznat kao AROPE indikator, značajno razlikuje od zemlje do zemlje, ali i unutar samih država — između glavnih gradova, razvijenijih urbanih zona i perifernih regiona.
Najveći udio stanovništva u riziku od siromaštva ili socijalne isključenosti zabilježen je u Bugarskoj, gdje iznosi 29 odsto. Slijede Grčka sa 27,5 odsto i Rumunija sa 27,4 odsto.
Na drugoj strani, najniže stope imaju Češka sa 11,5 odsto, Poljska sa 15 odsto i Slovenija sa 15,5 odsto.
Među četiri najveće ekonomije EU, najlošije stoji Španija, gdje je 25,7 odsto stanovništva u riziku, što znači da je pogođena više od četvrtine populacije. Italija je takođe iznad prosjeka EU, sa 22,6 odsto, kao i Njemačka sa 21,2 odsto. Francuska je tik ispod evropskog prosjeka, sa 20,8 odsto.
Brisel najugroženija prijestonica
Kada se posmatraju glavni gradovi i prijestonički regioni, slika postaje još složenija. Među 24 evropske prijestonice za koje su dostupni podaci, stopa rizika kreće se od samo 2,9 odsto u Bratislavi do čak 33,6 odsto u Briselu.
To je posebno zanimljivo jer ni Slovačka ni Belgija nijesu među tri najbolje ili najlošije rangirane zemlje u EU na nacionalnom nivou, ali njihovi glavni gradovi predstavljaju dva kraja evropske skale.
Poslije Brisela, najviše stope među prijestonicama imaju Beč sa 29,4 odsto i Berlin sa 24,4 odsto. Više od petine stanovnika u riziku je i u Atini, gdje stopa iznosi 23,6 odsto, Parizu sa 20,9 odsto i Rimu sa 20,7 odsto.
Glavni gradovi istočne Evrope uglavnom imaju niže stope rizika. Pored Bratislave, niske stope bilježe Varšava sa 7,1 odsto i Prag sa 9,1 odsto. Budimpešta, Zagreb, Ljubljana i Bukurešt ostaju ispod 15 odsto.
Glavni grad često sigurniji od ostatka države
U većini evropskih zemalja prijestonički region ima niži AROPE indikator od nacionalnog prosjeka. Ipak, postoje važni izuzeci.
Najupadljiviji primjer je Brisel, gdje je 33,6 odsto stanovništva u riziku, dok je belgijski nacionalni prosjek 16,5 odsto. To je razlika od 17,1 procentni poen.
Beč je takođe znatno iznad austrijskog prosjeka, sa razlikom od 10,6 procentnih poena. Berlin je 3,2 procentna poena iznad njemačkog prosjeka, dok su razlike u Amsterdamu, Kopenhagenu i Parizu znatno manje.
U suprotnom pravcu ističu se Slovačka i Rumunija. U Slovačkoj je nacionalni prosjek za 13,8 procentnih poena viši od stope u Bratislavi. Ista razlika zabilježena je i u Rumuniji, gdje je Bukurešt znatno manje izložen riziku od siromaštva nego zemlja u cjelini.
Kod velikih evropskih ekonomija, Španija ima nacionalnu stopu od 25,7 odsto, dok je u Madridu 19,4 odsto stanovništva u riziku. To je razlika od 6,3 procentna poena. U Italiji je jaz manji, 1,9 procentnih poena, ali je nacionalni prosjek i dalje viši od stope u Rimu.
Najveći regionalni jaz u Italiji
Kada se uključe svi regioni, razlike unutar država postaju još izraženije.
Italija bilježi najširi regionalni jaz u Evropi — čak 39,7 procentnih poena. U Kalabriji je 45,3 odsto stanovništva u riziku od siromaštva ili socijalne isključenosti, dok je u Val d’Aosti ta stopa svega 5,6 odsto.
Velike razlike postoje i u Španiji, gdje jaz između Ciudad de Melille i Baskije iznosi 29 procentnih poena.
Nasuprot tome, Finska ima najmanju unutrašnju razliku — svega tri procentna poena, između regiona Helsinki-Uusimaa, gdje stopa iznosi 15,5 odsto, i Länsi-Suomi, gdje je 18,5 odsto. Portugal, Slovenija i Danska takođe su među zemljama sa najmanjim unutrašnjim razlikama.
Na veličinu tih razlika, osim ekonomskih i socijalnih uslova, mogu uticati i veličina države, broj regiona obuhvaćenih statistikom i način na koji su regioni definisani.
Najugroženiji regioni koncentrisani u Italiji, Španiji, Bugarskoj i Grčkoj
Među 15 regiona sa najvišim stopama rizika u Evropi nalaze se četiri italijanska i tri španska regiona. Kalabrija je na vrhu liste sa 45,3 odsto, a slijede još dva italijanska regiona i španska Ciudad de Melilla sa 43,7 odsto.
S druge strane, među 15 regiona sa najnižim stopama dominiraju centralna i istočna Evropa. Bratislavský kraj u Slovačkoj ima najnižu stopu u Evropi, svega 2,9 odsto, dok se među najmanje izloženima nalazi i pet sjevernih italijanskih regiona.
U 2025. godini registrovano je 20 evropskih regiona u kojima je najmanje trećina stanovništva bila u riziku od siromaštva ili socijalne isključenosti. Ti regioni su koncentrisani u Italiji, Španiji i Bugarskoj, sa po četiri regiona, i Grčkoj, sa tri.
U tu grupu ušla su i dva pretežno urbana regiona zapadne Evrope: Brisel u Belgiji, sa 33,6 odsto, i Bremen u Njemačkoj, sa 35,4 odsto. Među njima je i Ticino u Švajcarskoj, gdje je stopa 33,1 odsto.
Šta znači “rizik od siromaštva ili socijalne isključenosti”?
Prema metodologiji Eurostata, AROPE indikator mjeri udio ljudi koji ispunjavaju najmanje jedan od tri kriterijuma: da su u riziku od siromaštva, da žive u teškoj materijalnoj i socijalnoj uskraćenosti, ili da žive u domaćinstvu sa veoma niskim intenzitetom rada.
Prag rizika od siromaštva postavljen je na 60 odsto nacionalnog medijalnog raspoloživog dohotka nakon socijalnih transfera. Teška materijalna i socijalna uskraćenost odnosi se na prinudni nedostatak osnovnih i poželjnih dobara koja su potrebna za pristojan život.
