AI više nije samo za programere: Većina pozicija sa AI oznakom sada je izvan IT sektora
Vještačka inteligencija više nije rezervisana za programere i stručnjake za podatke. U četiri od pet velikih evropskih ekonomija većina pozicija sa AI oznakom sada pripada prodaji, ljudskim resursima, pravnim, administrativnim i drugim netehnološkim poslovima.
Vještačka inteligencija ubrzano mijenja evropsko tržište rada, ali ne samo kroz otvaranje novih radnih mjesta za programere, inženjere i stručnjake za podatke. AI sve češće ulazi u nazive tradicionalnih pozicija u prodaji, ljudskim resursima, pravnim poslovima, marketingu, korisničkoj podršci i administraciji.
U četiri od pet velikih evropskih tržišta koje je analizirao Indeed, više od polovine pozicija sa AI oznakom sada pripada zanimanjima izvan tehnološkog sektora. To pokazuje da poznavanje alata vještačke inteligencije postaje opšta poslovna vještina, a ne privilegija uskog kruga tehnoloških stručnjaka.
Analiza globalne platforme za zapošljavanje obuhvatila je oglase u Njemačkoj, Velikoj Britaniji, Francuskoj, Holandiji i Španiji od prvog kvartala 2022. do prvog kvartala 2026. godine.
Svaki sedmi stanovnik EU koristio AI za posao
Širenje AI vještina prati i sve intenzivnija upotreba generativne vještačke inteligencije na radnom mjestu.
Tokom 2025. godine generativne AI alate za poslovne svrhe koristilo je 15,1 odsto stanovnika Evropske unije starosti od 16 do 74 godine. Ukupno 32,7 odsto stanovništva koristilo je neki oblik generativne vještačke inteligencije, najčešće u privatne svrhe, pokazuju podaci Eurostata.
Promjena je počela u softverskim i poslovima obrade podataka, ali se AI ubrzo proširio na prodaju, marketing, ljudske resurse, pravne usluge, korisničku podršku i administraciju.
Prema ocjeni direktora ekonomskih istraživanja u Indeedu Pawela Adrjana, takav trend pokazuje da AI vještine, alati i zadaci postaju sastavni dio savremenog tržišta rada.
Njemačka ubjedljivo prednjači
Indeed je određenu poziciju označio kao „AI poziciju“ kada je u najmanje pet oglasa za to radno mjesto vještačka inteligencija pomenuta direktno u nazivu koji je naveo poslodavac.
U prvom kvartalu 2026. godine Njemačka je imala 288 takvih naziva radnih mjesta, četiri puta više nego početkom 2022. Slijedile su Velika Britanija sa 160, Francuska sa 138, Holandija sa 84 i Španija sa 81 AI-označenom pozicijom.
Rast je posebno izražen u Španiji, gdje je broj AI-označenih pozicija za četiri godine povećan više od deset puta. Njemačka, Francuska i Holandija zabilježile su približno četvorostruko povećanje.
Udio AI pozicija u Njemačkoj porastao je sa svega 0,8 odsto početkom 2022. na 4,2 odsto u prvom kvartalu ove godine. Prije četiri godine njihov udio bio je ispod jedan odsto u svakoj analiziranoj državi.
Većina AI pozicija više nije tehnološka
Najvažnija promjena nije samo rast broja oglasa, već vrsta poslova u kojima se AI pojavljuje.
U Njemačkoj čak 59 odsto AI-označenih pozicija pripada zanimanjima izvan tehnološkog sektora. U Holandiji taj udio iznosi 58 odsto, dok je u Francuskoj i Velikoj Britaniji dostigao 54 odsto.
Španija je jedini izuzetak među analiziranim državama. Na tom tržištu 64 odsto AI pozicija i dalje pripada tehnološkim zanimanjima, dok se 36 odsto nalazi izvan IT sektora.
Poslodavci, dakle, ne traže samo nove AI stručnjake. Oni mijenjaju postojeće poslove tako što od zaposlenih očekuju da koriste AI alate, upravljaju njihovim uvođenjem ili ih primjenjuju radi veće produktivnosti.
AI ulazi u prodaju, pravo, marketing i ljudske resurse
U Velikoj Britaniji se, između ostalog, traže menadžeri prodaje AI, data i analitičkih rješenja, predavači za digitalno poslovanje i vještačku inteligenciju, pravni savjetnici za privatnost, proizvode i AI, kao i stručnjaci za uvođenje vještačke inteligencije u operativne procese.
U Njemačkoj je jedan od poslodavaca za poziciju menadžera ljudskih resursa tražio kandidata koji može koristiti AI kako bi povećao efikasnost HR procesa.
Francuske kompanije traže prodavce AI proizvoda i rješenja, dok se u Holandiji pojavljuju oglasi za marketinške i reklamne stručnjake koji vještačku inteligenciju koriste za izradu sadržaja i vođenje kampanja.
Analiza Indeed Hiring Laba pokazuje tri posebno izražena pravca razvoja: savjetovanje kompanija o uvođenju AI rješenja, stvaranje i provjeravanje sadržaja za obuku AI modela, te edukaciju zaposlenih i klijenata za korišćenje novih alata.
Šta ovo znači za zaposlene
Pojavljivanje vještačke inteligencije u nazivu pozicije najčešće znači da poslodavac AI smatra centralnim dijelom tog posla, a ne samo dodatnom ili poželjnom vještinom.
To, međutim, ne znači da će svi zaposleni morati da postanu programeri. U mnogim slučajevima biće dovoljno da znaju kako da koriste AI softver, automatizuju dio svakodnevnih zadataka, procijene kvalitet dobijenih rezultata ili pomognu kompaniji da nove alate uvede u poslovne procese.
Radnici koji mogu konkretno da pokažu na koji način koriste vještačku inteligenciju u svom poslu vjerovatno će imati sve veću prednost prilikom zapošljavanja.
Crna Gora nije obuhvaćena analizom Indeeda, pa na osnovu ovih podataka nije moguće procijeniti koliko se brzo isti trend razvija na domaćem tržištu. Ipak, iskustvo velikih evropskih ekonomija pokazuje smjer promjene: AI postaje horizontalna poslovna vještina, nalik poznavanju kancelarijskih programa, digitalnog marketinga ili analitike podataka.
Drugim riječima, vještačka inteligencija ne stvara samo nova zanimanja – ona ubrzano mijenja sadržaj poslova koji već postoje.
