Ekonomsko državljanstvo još nije završena priča: Pet zahtjeva i 2,24 miliona eura čekaju epilog
Gotovo četiri godine nakon formalnog završetka programa ekonomskog državljanstva, pet zahtjeva još čeka odluku Ministarstva unutrašnjih poslova, dok se na escrow računima aplikanata nalazi ukupno 2,235 miliona eura. Posljednji transfer novca iz programa izvršen je svega nekoliko dana prije najnovijeg presjeka stanja.
Posebni program ulaganja od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore završen je 31. decembra 2022. godine, ali njegova administrativna i finansijska realizacija još nije potpuno zaključena.
Prema Informaciji Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama, do 1. septembra 2026. godine obrađeno je 1.108 od ukupno 1.113 pristiglih zahtjeva, odnosno 99,55 odsto svih aplikacija.
Ministarstvo unutrašnjih poslova donijelo je rješenja o prijemu u crnogorsko državljanstvo za 869 zahtjeva, dok je 239 odbijeno zbog negativnog mišljenja agenta za ocjenu međunarodne podobnosti ili neispunjavanja kriterijuma propisanih Vladinom odlukom.
Pet zahtjeva stiglo do završne faze
Preostalih pet zahtjeva nalazi se u proceduri odlučivanja pred Ministarstvom unutrašnjih poslova.
Agencija za investicije prethodno je obavijestila predsjednika Vlade da su kod tih aplikacija ispunjeni propisani kriterijumi. Nijedan zahtjev više se ne nalazi kod agenata za provjeru, ovlašćenih posrednika koji kontrolišu prenos novca ili nezavisnih revizora.
To pokazuje da je cjelokupan preostali postupak koncentrisan u završnoj fazi donošenja odluka državnih organa.
Od pet nezavršenih predmeta, tri su podnijeta preko kompanije „Henley & Partners Government Services“, dok se po jedan odnosi na posrednike „Apex Capital Partners“ i „Arton Group“.
Najviše aplikacija tokom trajanja programa primio je Henley & Partners – 531. Od tog broja odobren je 431 zahtjev, 97 je odbijeno, a tri su još u proceduri. Apex je primio 287 aplikacija, od kojih je 216 odobreno, 70 odbijeno i jedna još nije završena. Arton Group imao je 295 aplikacija – 222 odobrene, 72 odbijene i jednu neriješenu.
Na escrow računima ostalo 2,235 miliona eura
Uz pet nezavršenih predmeta vezan je i novac koji još nije prenijet krajnjim korisnicima.
Na escrow računima aplikanata nalazi se 1,835 miliona eura namijenjenih ulaganjima u turističke projekte. Dodatnih 400.000 eura deponovano je za razvoj inovacione politike Crne Gore.
Ukupan iznos novca koji još čeka završetak procedura tako iznosi 2,235 miliona eura.
U segmentu poljoprivrede i prerađivačke industrije na escrow računima više nema novca. Cjelokupan deponovani iznos od 500.000 eura već je uplaćen investitoru.
Turističkim projektima prebačeno 251,5 miliona eura
Najveći pojedinačni finansijski tok programa odnosio se na razvojne projekte u turizmu.
Od početka realizacije programa do 1. septembra 2026. investitorima u projekte sa zvanične liste turističkih razvojnih projekata uplaćeno je 251,47 miliona eura.
Po osnovu administrativnih taksi na Centralni račun državnog trezora uplaćeno je još 43,58 miliona eura, dok je Fondu za inovacije Crne Gore prebačeno 31,4 miliona eura.
Ovi iznosi imaju različitu namjenu i ne predstavljaju u cjelosti prihod državnog budžeta. Novac uložen u turističke, poljoprivredne i prerađivačke projekte predstavlja investicije aplikanata, dok su administrativne naknade direktno uplaćivane državnom trezoru.
Posljednji transfer izvršen 28. avgusta
Program je nastavio da proizvodi finansijske transakcije i tokom 2026. godine.
Za razvoj manje razvijenih opština 15. juna je prenijeto 199.936,10 eura za dvije aplikacije, dok je posljednja uplata obavljena 28. avgusta – samo četiri dana prije datuma na koji je napravljen presjek stanja.
Tada je za jednu aplikaciju prenijeto 99.917,05 eura. Iznosi su bili nešto niži od propisanih 100.000 eura po aplikaciji zbog odbijenih bankarskih provizija.
Prema zbiru stavki navedenih u Informaciji, za razvoj manje razvijenih jedinica lokalne samouprave kroz program je evidentirano gotovo 86,9 miliona eura.
Od toga je 32,999 miliona eura početkom 2023. prenijeto na Centralni račun državnog trezora, tokom iste godine na račun Agencije za investicije uplaćeno je 33,3 miliona, dok je kroz osam naknadnih transfera od juna 2024. do avgusta 2026. evidentirano još oko 20,6 miliona eura.
Softver nema modul za finansijsko knjigovodstvo
Ministarstvo u dokumentu navodi i važnu ogradu u vezi sa načinom vođenja finansijske evidencije.
Podaci su generisani iz posebnog softvera za praćenje programa ekonomskog državljanstva, koji je napravljen za evidentiranje proceduralnih koraka i faza finansijskih transakcija, ali nema modul za finansijsko knjigovodstvo.
Finansijsko stanje zato se naknadno potvrđuje izvještajima nezavisnih revizora. Pošto revizorski izvještaji mogu stići nakon što je novac već prenijet, Ministarstvo upozorava da su moguća vremenska odstupanja između stvarnih transakcija i njihovog prikazivanja u izvještajima.
Najnoviji presjek, stoga, ne otvara ponovo pitanje ukupnih ekonomskih koristi i troškova programa, već pokazuje da njegov institucionalni epilog još nije završen: pet odluka i 2,235 miliona eura i dalje čekaju konačan rasplet.
