Svjetska banka snizila prognozu: Globalni rast najsporiji od pandemije
Svjetska banka snizila je prognozu globalnog ekonomskog rasta i upozorila da bi svjetska privreda ove godine mogla zabilježiti najslabiji rezultat od pandemije koronavirusa.
Prema novoj procjeni, globalni bruto domaći proizvod u 2026. godini porašće za 2,5 odsto, što je za 0,1 procentni poen manje od prethodne prognoze i znatno ispod rasta od 2,9 odsto ostvarenog prošle godine. Blagi oporavak očekuje se tek u naredne dvije godine, kada bi globalni rast trebalo da dostigne 2,8 odsto.
Iz Svjetske banke upozoravaju da su prognoze snižene za dvije trećine zemalja, što pokazuje da usporavanje nije izolovan problem pojedinih ekonomija, već širi globalni trend.
Energenti, inflacija i rat na Bliskom istoku najveći udar na rast
Glavni pritisak na svjetsku ekonomiju dolazi od visokih cijena energenata, novih inflatornih udara i rasta troškova zaduživanja. Rat na Bliskom istoku dodatno je destabilizovao energetska tržišta, posebno zbog poremećaja u snabdijevanju naftom i mogućih problema u transportu kroz Hormuški moreuz, jednu od najvažnijih tačaka za globalnu trgovinu energentima.
U izvještaju se navodi da bi prosječna cijena sirove nafte Brent ove godine mogla iznositi 94 dolara po barelu, što je 36 odsto više nego prošle godine, pod pretpostavkom da se najteži poremećaji ublaže tokom jula.
Skuplja energija automatski podiže troškove transporta, proizvodnje i hrane, pa Svjetska banka očekuje da će globalna inflacija ove godine porasti na četiri odsto, nakon 3,3 odsto u 2025. godini.
Dodatni rizik predstavljaju i cijene đubriva, za koje se očekuje značajan rast. To bi se moglo preliti na cijene hrane, posebno u siromašnijim i uvozno zavisnim zemljama.
Zemlje u razvoju ponovo pod najvećim pritiskom
Posebno zabrinjavaju prognoze za zemlje u razvoju. Njihov rast bi, prema procjeni Svjetske banke, trebalo da uspori sa 4,4 odsto u 2025. na svega 3,6 odsto u 2026. godini, prije očekivanog oporavka na 4,2 odsto u 2027.
Slabiji rast znači i sporije približavanje životnog standarda zemalja u razvoju standardu razvijenih ekonomija. Svjetska banka upozorava da će, izuzimajući Kinu i Indiju, dohodak po stanovniku u zemljama u razvoju do 2028. praktično stagnirati u odnosu na razvijeni svijet, što znači da će proces konvergencije biti gotovo zaustavljen tokom čitave decenije.
Najveći udar očekuje se u zemljama Zaliva, koje su direktno pogođene krizom. Njihov rast bi mogao pasti sa 3,9 odsto u 2025. na gotovo nulu u 2026. godini. Oporavak se očekuje tek 2027. i 2028, kada bi rast ponovo mogao dostići oko pet odsto, ukoliko se normalizuju trgovina, energetski tokovi i investicije u obnovu.
Crni scenario: Rast od samo 1,3 odsto
Svjetska banka upozorava da su rizici i dalje izrazito visoki. Ako poremećaji u snabdijevanju energentima budu ozbiljniji nego što se sada pretpostavlja i ako se preliju na finansijska tržišta, globalni rast bi u 2026. mogao pasti na samo 1,3 odsto.
U takvom scenariju, inflacija bi mogla porasti na 4,4 odsto, što bi centralne banke dovelo u vrlo nezgodnu poziciju: s jedne strane morale bi da obuzdavaju cijene, a s druge da ne uguše ionako slab ekonomski rast.
Za građane i privredu to bi značilo duži period skupih kredita, skuplje energije, opreznijih investicija i sporijeg rasta standarda.
Poruka Svjetske banke je jasna: globalna ekonomija ulazi u osjetljivu fazu u kojoj će mnogo zavisiti od stabilizacije energetskih tržišta, smirivanja geopolitičkih tenzija i sposobnosti zemalja da zaštite najranjivije građane bez dodatnog ugrožavanja javnih finansija.
