Zakup logističkih nekretnina u Evropi skočio 20,5 odsto

Aktivnost zakupa logističkih i industrijskih nekretnina u Evropi snažno je porasla u prvoj polovini 2026. godine, jer kompanije, suočene sa geopolitičkim rizicima i poremećajima u trgovini, sve više daju prednost sigurnosti lanaca snabdijevanja u odnosu na najniže moguće troškove.

Prema najnovijem istraživanju međunarodne konsultantske kompanije Savills, u Evropi je od januara do kraja juna iznajmljeno ukupno 14,01 milion kvadratnih metara logističkog prostora. To je 20,5 odsto više nego u istom periodu prošle godine.

Najveći rast zabilježen je u Španiji, gdje je aktivnost zakupa povećana 62,8 odsto, dok je u Italiji porasla 56,9 odsto. Francusko tržište takođe se snažno oporavilo tokom drugog kvartala, kada je zakup logističkog prostora bio 154 odsto veći nego u prethodna tri mjeseca.

Sigurnost važnija od najnižih troškova

Iza rasta potražnje ne stoji samo širenje internet trgovine. Kompanije preispituju način na koji organizuju proizvodnju, nabavku i distribuciju, nakon niza poremećaja koji su pokazali koliko oslanjanje na udaljene dobavljače može biti rizično.

Umjesto modela u kojem se roba nabavlja neposredno prije nego što je potrebna, poznatog kao „just-in-time“, sve više kompanija prelazi na sistem većih rezervnih zaliha. Time pokušavaju da se zaštite od kašnjenja brodskog transporta, zatvaranja važnih trgovačkih pravaca i iznenadnih poremećaja u snabdijevanju.

Takva strategija zahtijeva više skladišnog prostora u blizini tržišta na kojima se roba prodaje.

Potražnju dodatno podstiču „nearshoring“, odnosno približavanje proizvodnje krajnjim tržištima, kao i „friendshoring“ – premještanje proizvodnje i nabavke u politički i ekonomski pouzdanije države. Savills navodi i širenje evropske odbrambene industrije, kojoj su potrebni novi proizvodni i logistički kapaciteti.

Kompanije istovremeno nastoje da objedine poslovanje u manjem broju većih, modernijih i energetski efikasnijih objekata.

Sukobi povećavaju troškove transporta

Geopolitička eskalacija na Bliskom istoku dodatno je ubrzala ove promjene. Rast cijena goriva, električne energije, pomorskog transporta i osiguranja povećao je neizvjesnost za proizvođače, trgovce i logističke kompanije.

Dio kompanija zato odlaže širenje, dok druge biraju kraće i fleksibilnije ugovore o zakupu. Istovremeno, duži rokovi isporuke podstiču ih da drže veće količine robe unutar Evrope i koriste veći broj dobavljača.

To znači da rast zakupa ne mora nužno da bude posljedica snažne ekonomske ekspanzije. Sve veći dio potražnje proizlazi iz potrebe kompanija da reorganizuju postojeće lance snabdijevanja i učine ih otpornijim na krize.

Investitori uložili 18,7 milijardi eura

Oporavak je vidljiv i na investicionom tržištu. Vrijednost ulaganja u evropske industrijske i logističke nekretnine dostigla je 18,7 milijardi eura u prvoj polovini godine, čime je premašen prosjek za isti period tokom prethodne tri godine.

Nakon slabijeg početka godine, obilježenog neizvjesnošću zbog sukoba na Bliskom istoku, investitori su se tokom drugog kvartala postepeno vratili na tržište.

Kapital se, međutim, ulaže selektivnije nego tokom perioda izuzetno niskih kamatnih stopa. Prednost imaju objekti sa pouzdanim zakupcima, stabilnim prihodima, jasnom ekonomskom namjenom i mogućnošću dugoročnog očuvanja vrijednosti.

Posebno su traženi kvalitetni logistički parkovi sa više zakupaca, dok su investitori oprezniji prema projektima koji zavise od samo jedne kompanije ili zahtijevaju velika dodatna ulaganja.

Analiza kompanije JLL potvrđuje da je ovogodišnja prva polovina godine bila jedna od najsnažnijih za evropsko logističko tržište, ne računajući vanredni rast tokom pandemije. Istovremeno, smanjenje izgradnje novih objekata ograničava ponudu i podstiče rast zakupnina za najbolje, energetski efikasne nekretnine.

Prosječni prinos na prvoklasne evropske logističke nekretnine iznosio je 4,95 odsto i ostao je gotovo nepromijenjen šesti kvartal zaredom.

Šansa i za manje evropske ekonomije

Promjene na evropskom tržištu predstavljaju priliku i za manje države koje se nalaze u blizini važnih luka, željezničkih pravaca, auto-puteva i velikih potrošačkih tržišta.

Za Crnu Goru to znači da potencijal logističkih nekretnina neće zavisiti samo od raspoloživog zemljišta i cijene gradnje, već prije svega od razvoja Luke Bar, željezničke veze sa Srbijom i ostatkom Centralne Evrope, kao i nastavka gradnje auto-puta.

Bez većeg prometa robe i pouzdane saobraćajne infrastrukture teško je očekivati velike regionalne logističke centre. Ipak, rast trgovine i promjena lanaca snabdijevanja mogu otvoriti prostor za manje savremene distributivne objekte u okolini Podgorice i Bara.

Najnoviji podaci pokazuju da skladišta i logistički parkovi više nijesu sporedni dio tržišta nekretnina. U svijetu nestabilnih trgovačkih puteva i skupljeg transporta, oni postaju ključna infrastruktura evropske ekonomije.